Stanisław Szukalski, „Głowa mojego ojca”, 1913, gips, Muzeum Polskie w Ameryce
License: all rights reserved, Source: Polish Museum of America, Modified: yes
Photo showing Sculpture \"My Father\'s Head\" by Stanisław Szukalski
Stanisław Szukalski, „Głowa mojego ojca”, 1913, gips, Muzeum Polskie w Ameryce
License: all rights reserved, Source: Polish Museum of America
Photo showing Sculpture \"My Father\'s Head\" by Stanisław Szukalski

Sculpture "My Father's Head" by Stanisław Szukalski

Polish Museum in America

Sculpture "My Father's Head" by Stanisław Szukalski

Popiersia bez pełnego opracowania. Dolna partia została zredukowana do zwartej podstawy i fragmentarycznie zaznaczonego torsu. Rzeźba jest ustawiona frontalnie, z lekkim skrętem głowy ku lewej stronie. Twarz modela ma charakter silnie ekspresyjny. Czoło jest wysokie, łysiejące, z wyraźnie zaznaczonymi zmarszczkami i spiralnym lub półkolistym śladem modelunku w górnej partii. Oczy są głęboko osadzone, z mocno opracowanymi powiekami. Spojrzenie skierowane jest w bok, nie na widza, co nadaje postaci wyraz czujności, nieufności albo wewnętrznego napięcia.

Nos został opracowany ostro, z wyraźnym grzbietem i skrzydełkami. Policzki są zapadnięte, silnie poorane bruzdami. Usta zamknięte, wąskie, niemal zaciśnięte. Wąsy i broda zostały potraktowane fakturalnie, ale nie dekoracyjnie. Zarost wzmacnia dramatyzm dolnej partii twarzy. Uszy są wydatne, opracowane skrótowo, a włosy po bokach i z tyłu głowy tworzą nieregularną, chropowatą masę.

Rzeźba przedstawia ojca artysty nie jako typ rodzinnego portretu pamiątkowego, lecz jako dramatyczne studium fizjonomii. Tytuł wskazuje na relację osobistą, ale forma nie jest sentymentalna. Szukalski akcentuje starość, zmarszczki, chudość, ostrość spojrzenia i wyraz twarzy. Portret wydaje się koncentrować na granicznym stanie ciała: osłabieniu, starzeniu, chorobie albo bliskości śmierci.

Najważniejszym elementem jest spojrzenie. Oczy nie są skierowane frontalnie. Model patrzy w bok, jakby poza pole obrazu i poza widza. Ten zabieg odbiera rzeźbie charakter spokojnego, muzealnego portretu. Twarz staje się napięta, niemal podejrzliwa, pełna psychicznego oporu.

Istotna jest także relacja twarzy i materii. Wygładzone partie czoła i nosa kontrastują z chropowato opracowanymi włosami, zarostem i dolnymi partiami popiersia. Rzeźba działa przez napięcie między precyzją obserwacji a surowością formy. Gips nie został potraktowany jako neutralne medium akademickiego modelunku, lecz jako materia pozwalająca na gwałtowne, miejscami ostre opracowanie powierzchni.

Rzeźba ma charakter ekspresyjnego realizmu, z wyraźnym odejściem od akademickiej idealizacji. Modelunek twarzy jest ostro zróżnicowany: głębokie bruzdy, wydatne łuki brwiowe, wcięte policzki i silnie zarysowana broda budują obraz człowieka przeżytego, surowego i psychologicznie napiętego. Forma nie jest klasycznie zamknięta. Dolna część popiersia ma charakter fragmentaryczny, niemal szkicowy. Włosy i boczne partie głowy są opracowane nieregularnie, miejscami jak nieobrobiona masa.

W sensie formalnym dzieło można uznać za wczesny przykład kierunku, który u Szukalskiego rozwinie się później w stronę monumentalizacji fizjonomii, archaizacji i rzeźbiarskiej retoryki siły. Tu jednak ten język pozostaje jeszcze związany z konkretnym, osobistym portretem.

Stanisław Szukalski urodził się w 1893 r. w Warcie, a zmarł w 1987 r. w Stanach Zjednoczonych. Był rzeźbiarzem, rysownikiem, grafikiem i teoretykiem sztuki, znanym także pod pseudonimem Stach z Warty. Jego biografia przebiegała między Polską i Chicago. Jako nastolatek uczył się w Art Institute of Chicago, następnie studiował w krakowskiej Akademii Sztuk Pięknych u Konstantego Laszczki. W 1913 r. powrócił do Chicago, wtedy powstała „Głowa mojego ojca”. Rzeźba została wykonana na cześć ojca Szukalskiego, który był wówczas bliski śmierci. To nadaje obiektowi wymiar osobisty i graniczny: jest to nie tylko portret rodzinny, ale także rzeźbiarski zapis doświadczenia utraty.

Time of construction:

1913 r.

Dimensions:

73.5 x 45 x 32.5 cm

Materials:

gypsum

Creator:

Stanisław Szukalski (rzeźbiarz, malarz, rysownik; Polska, USA)(preview)

Additional information:

numer katalogowy: PMA 2015.01.0121
proweniencja: kolekcja Pawilonu Polskiego, Wystawa Światowa w Nowym Jorku w 1939 r. (New York World’s Fair)

State of preservation:

good

Publication:

05.12.2025

Last updated:

19.06.2026

Author of the documentation sheet:

Daniela Wojas

Card update:

  • Bartłomiej Gutowski, opis katalogowy
see more Text translated automatically
Rzeźba głowy starszego mężczyzny z wyraźnymi cechami twarzy, w tym głęboko osadzonymi oczami i wyraźnym wąsem, na czarnym tle. Photo showing Sculpture \"My Father\'s Head\" by Stanisław Szukalski Gallery of the object +1
Stanisław Szukalski, „Głowa mojego ojca”, 1913, gips, Muzeum Polskie w Ameryce
Rzeźba zatytułowana 'Głowa mojego ojca' autorstwa Stanisława Szukalskiego, stworzona w 1913 roku. Popiersie przedstawia starszego mężczyznę z wyraźnym czołem i głęboko osadzonymi oczami, wykonane z jasnego materiału. Photo showing Sculpture \"My Father\'s Head\" by Stanisław Szukalski Gallery of the object +1
Stanisław Szukalski, „Głowa mojego ojca”, 1913, gips, Muzeum Polskie w Ameryce

Related projects

1
  • Rzeźba głowy starszego mężczyzny z wyraźnymi cechami twarzy, w tym głęboko osadzonymi oczami i wyraźnym wąsem, na czarnym tle.
    Polish Museum of America - katalog kolekcji Show