Rzeźba „Pianista” powstała w 2003 r. jako dar Rzeczypospolitej Polskiej dla Organizacji Narodów Zjednoczonych. Dzieło zostało przekazane 25 września 2003 roku przez Ministra Spraw Zagranicznych Włodzimierza Cimoszewicza, a w imieniu ONZ przyjęła je zastępczyni Sekretarza Generalnego Louise Fréchette. Oficjalny katalog darów ONZ rejestruje obiekt pod tytułem The Pianist i numerem UNNY274G.

Rzeźba ma formę rozbudowanej kompozycji figuralnej przedstawiającej Artura Rubinsteina siedzącego przy fortepianie. Pianista został ukazany w garniturze, koszuli i krawacie, na ławie o uproszczonej, geometrycznej formie. Jego sylwetka jest lekko odchylona do tyłu, głowa uniesiona, a twarz skierowana ku górze. Rozchylone usta i silnie zaznaczona mimika nadają przedstawieniu charakter emocjonalnego uniesienia.

Postać nie została ukazana w trakcie konwencjonalnej gry na klawiaturze. Jedna z dłoni spoczywa na uniesionej nodze, druga została wysunięta w stronę instrumentu i otwartej partytury. Ten układ przesuwa akcent z technicznego aktu wykonywania muzyki na gest przemówienia, manifestacji lub zatrzymania koncertu.

Fortepian potraktowano skrótowo i ekspresyjnie. Klawiaturę zaznaczono rytmem równoległych, wypukłych pasów. Korpus instrumentu przechodzi w nieregularną, opadającą ku podłożu masę o silnie żłobionej powierzchni, przypominającą rozpiętą tkaninę, falę lub materializowany strumień dźwięku. Na pulpicie i przedniej części instrumentu rozmieszczono karty nutowe. Jedna z nich została wysunięta w stronę widza i opatrzona napisem odnoszącym się do hymnu narodowego.

Historia obiektu

Rzeźba upamiętnia występ Artura Rubinsteina podczas konferencji założycielskiej Organizacji Narodów Zjednoczonych w San Francisco w 1945 roku Polska była zaliczana do państw założycielskich organizacji, lecz nie uczestniczyła w konferencji z powodu sporu między aliantami dotyczącego tego, który rząd powinien ją reprezentować. Na sali zabrakło również polskiej flagi.

Rubinstein, dostrzegłszy nieobecność polskich symboli, zmienił program występu, zwrócił uwagę delegatów na brak reprezentacji Polski i wykonał „Mazurek Dąbrowskiego”. Publiczność wysłuchała hymnu na stojąco. Wydarzenie stało się jednym z najbardziej rozpoznawalnych symbolicznych wystąpień przypominających o udziale i stratach Polski w II wojnie światowej.

Dzieło Karola Badyny zostało przekazane ONZ 25 września 2003 roku przez Włodzimierza Cimoszewicza, pełniącego wówczas funkcję ministra spraw zagranicznych. Louise Fréchette, przyjmując dar w imieniu organizacji, wskazała, że rzeźba zostanie umieszczona przy wejściu delegatów, gdzie będzie przypominała przedstawicielom państw o wydarzeniu z 1945 roku

Znaczenie jako polonik

Znaczenie obiektu jako polonika wynika z autorstwa polskiego rzeźbiarza, przedstawienia jednego z najwybitniejszych polskich pianistów, fundacji państwa polskiego oraz treści odnoszącej się bezpośrednio do polskiego hymnu i miejsca Polski w procesie tworzenia Organizacji Narodów Zjednoczonych.

Obecny status i dostępność

Rzeźba należy do kolekcji darów Organizacji Narodów Zjednoczonych i znajduje się w strefie wejścia delegatów w siedzibie ONZ w Nowym Jorku. Obiekt został ustawiony w miejscu codziennie użytkowanym przez przedstawicieli państw członkowskich.

HYMN NARODOWY