Aleksander Jędrzejewski, „Bydgoszcz”, 1938, olej na płótnie, Muzeum Polskie w Ameryce
Licence: all rights reserved, Source: Polish Museum of America, Modifié: oui
Photo montrant Obraz „Bydgoszcz” Aleksandra Jędrzejewskiego
Aleksander Jędrzejewski, „Bydgoszcz”, 1938, olej na płótnie, Muzeum Polskie w Ameryce
Licence: all rights reserved, Source: Polish Museum of America
Photo montrant Obraz „Bydgoszcz” Aleksandra Jędrzejewskiego

Obraz „Bydgoszcz” Aleksandra Jędrzejewskiego

Musée polonais en Amérique

Obraz „Bydgoszcz” Aleksandra Jędrzejewskiego

Kompozycja przedstawia rzekę z nabrzeżami, łodziami i zwartą zabudową. Przestrzeń została ujęta w silnej perspektywie, prowadzącej od pierwszego planu ku środkowi obrazu, gdzie widoczny jest most. Woda tworzy główną oś kompozycji. Jej powierzchnia odbija światło, budynki, niebo i łodzie, przez co staje się najważniejszym polem malarskiej gry barw.

Po lewej stronie widoczne są barki i łodzie zacumowane przy nabrzeżu. Jedna z barek, z kominem i elementami wyposażenia pokładowego, zajmuje znaczną część lewego pierwszego planu. Obok niej znajduje się niewielka łódź o błękitno-czerwonych akcentach. Nad nabrzeżem wznoszą się drzewa o bezlistnych gałęziach oraz zróżnicowana zabudowa, w tym niskie domy, budynki gospodarcze i wyższe kamienice w głębi.

Po prawej stronie kompozycji widoczne są nabrzeże, łodzie, drobne postacie oraz ciąg budynków mieszkalnych i przemysłowych. W prawym pierwszym planie pojawia się ciemna, ukośna konstrukcja przypominająca balustradę, zejście lub fragment drewnianego pomostu. Ukośna linia tej konstrukcji dynamizuje kompozycję i kontrastuje z poziomą taflą wody.

W głębi widoczny jest most łączący oba brzegi oraz dalszy ciąg zabudowy. Po prawej stronie wyróżnia się czerwony budynek o bardziej wertykalnej sylwecie, z elementami przypominającymi kominy, sterczyny lub dekoracyjne zwieńczenia. 

Kolorystyka obrazu jest żywa i chłodno-świetlista. Dominują błękity, fiolety, szarości i zielenie, przełamane oranżami, czerwieniami i żółcieniami dachów, łodzi oraz ścian budynków. Pociągnięcia pędzla są swobodne i ruchliwe. Woda została potraktowana jako niemal autonomiczna struktura malarska, zbudowana z odbić, rozjaśnień i nieregularnych plam. 

Obraz przedstawia Bydgoszcz przez motyw wody, nabrzeża i ruchu miejskiego. Nie jest to widok reprezentacyjny z dominującym zabytkiem, placem albo monumentalną fasadą. W tym sensie obraz dobrze oddaje specyfikę Bydgoszczy jako miasta wodnego. Kanały, Brda, nabrzeża i żegluga nie pełnią tu funkcji tła, lecz są główną strukturą przedstawienia. Woda organizuje przestrzeń, odbija architekturę i wprowadza rytm. 

Obraz wpisuje się w kolorystyczny i postimpresjonistyczny charaktger twórczości Aleksandra Jędrzejewskiego. Artysta operuje jasną, zróżnicowaną paletą oraz swobodnym, dynamicznym pociągnięciem pędzla. Formy architektury, łodzi i drzew są rozpoznawalne, ale nie opisane z fotograficzną dokładnością. Obraz działa przez rytm plam, skosy, refleksy i zmienność światła.

Istotna jest perspektywa wciągająca widza w głąb kompozycji. Ukośne linie nabrzeży, pomostów, dachu u góry i balustrady po prawej stronie prowadzą oko ku mostowi. Ten system skosów nadaje scenie ruch i napięcie. Bydgoszcz nie jest przedstawiona statycznie, lecz jako miejsce obiegu: ludzi, łodzi, towarów, światła i spojrzenia.

Woda pełni funkcję malarskiego centrum. Odbicia rozbijają kształty budynków i łodzi, przekształcając pejzaż miejski w dekoracyjny układ barw. To charakterystyczne dla artysty przesunięcie od opisu motywu ku autonomii kompozycji. Temat miejski staje się pretekstem do analizy rytmu, koloru i świetlistości.

Aleksander Jędrzejewski był malarzem, scenografem i pedagogiem, związanym z kręgiem Tadeusza Pruszkowskiego oraz Bractwem św. Łukasza. Studiował w warszawskiej Szkole Sztuk Pięknych, należał do środowiska artystów, którzy łączyli zainteresowanie tradycją malarską z nowoczesną swobodą kompozycji i koloru. W krytyce podkreślano jego wyczucie kolorystyczne, jasną paletę, szybkie pociągnięcia pędzla i świetlistość.

Z Bydgoszczą łączyła go także działalność scenograficzna. Jędrzejewski projektował scenografię dla Teatru Miejskiego w Bydgoszczy. W tym kontekście obraz można odczytywać nie tylko jako widok miasta, ale także jako świadectwo jego biograficznego i zawodowego kontaktu z tym miejscem.

Time of construction:

1938 r.

Dimensions:

83 x 119 cm

Materials:

oil, canvas

Creator:

Aleksander Jędrzejewski (malarz; Polska)(aperçu)

Additional information:

numer katalogowy: PMA 2015.01.0046
proweniencja: kolekcja z Pawilonu Polskiego, Wystawa Światowa w Nowym Jorku w 1939 r. (New York World’s Fair)

State of preservation:

good

Publication:

06.12.2025

Last updated:

17.06.2026

Author of the documentation sheet:

Daniela Wojas

Card update:

  • Bartłomiej Gutowski, opis katalogowy
voir plus Texte traduit automatiquement
Obraz Bydgoszczy autorstwa Aleksandra Jędrzejewskiego z 1938 roku. Kanał z łodziami i mostem, otoczony kolorowymi budynkami i bezlistnymi drzewami. W oddali unosi się dym z łodzi. Photo montrant Obraz „Bydgoszcz” Aleksandra Jędrzejewskiego Galerie de l\'objet +1
Aleksander Jędrzejewski, „Bydgoszcz”, 1938, olej na płótnie, Muzeum Polskie w Ameryce
Obraz Bydgoszczy Aleksandra Jędrzejewskiego z 1938 roku. Rzeka z łodziami i mostem, otoczona kolorowymi budynkami i nagimi drzewami. Ludzie spacerują wzdłuż brzegu. Photo montrant Obraz „Bydgoszcz” Aleksandra Jędrzejewskiego Galerie de l\'objet +1
Aleksander Jędrzejewski, „Bydgoszcz”, 1938, olej na płótnie, Muzeum Polskie w Ameryce

Projets connexes

1
  • Obraz Bydgoszczy autorstwa Aleksandra Jędrzejewskiego z 1938 roku. Kanał z łodziami i mostem, otoczony kolorowymi budynkami i bezlistnymi drzewami. W oddali unosi się dym z łodzi.
    Polish Museum of America - katalog kolekcji Afficher