Kompozycja przedstawia dynamiczną scenę zbrojnego starcia w przestrzeni miejskiej lub przy zabudowaniach arsenału. Przestrzeń została zorganizowana horyzontalnie, z grupami postaci rozmieszczonymi w kilku pasach kompozycyjnych. Po lewej stronie widoczna jest armata z dużym kołem oraz fragment zaprzęgu konnego. Obok znajdują się postacie żołnierzy, częściowo ucięte przez krawędź obrazu. W środkowej partii kompozycji ukazano oddział strzelających mężczyzn, ustawionych w szeregu lub zwartym ugrupowaniu. Ich broń skierowana jest ku lewej stronie obrazu. Nad nimi widoczny jest dym wystrzałów, który rozprasza się na tle ściany budynku.

Po prawej stronie znajdują się kolejne postacie, w tym osoba z bębnem oraz mężczyzna trzymający broń. Część postaci przedstawiono w ciemnych mundurach i wysokich nakryciach głowy. W centrum i po lewej stronie widoczne są konie oraz elementy wyposażenia wojskowego. W dolnej partii obrazu leżą rozrzucone przedmioty, możliwe elementy uzbrojenia, wyposażenia albo części armatniego osprzętu.

Tło tworzy zespół wysokich, bezlistnych drzew i zabudowań. Po prawej stronie widoczny jest budynek z wysokim dachem i kominem, zaś pośrodku partia jasnej ściany, na której rozgrywa się efekt dymu i światła. Drzewa, potraktowane linearnie i wertykalnie, budują rytm pionów kontrastujący z poziomym ustawieniem żołnierzy i armaty. Kolorystyka obrazu jest przygaszona, oparta na brunatnych, szarych, niebieskawych i czerwonawych tonach. Ciemne mundury i drzewa kontrastują z jasnymi spodniami postaci oraz rozświetloną partią podłoża. 

Obraz wpisuje się w ikonografię powstania listopadowego, ale czyni to w sposób odmienny od akademickiej batalistyki XIX wieku. Pękalski nie tworzy panoramicznej sceny heroicznej. Zawęża kadr, upraszcza figury i buduje napięcie przez rytm kompozycji, dym, kontrast jasnych i ciemnych plam oraz zamknięcie przestrzeni.

Kompozycja opiera się na kontrastach: poziomy ruch oddziałów i armaty zostaje zestawiony z pionami drzew, luf i sylwetek żołnierzy. Dym wystrzałów rozbija statyczność ściany budynku i wprowadza miękką, jasną plamę między ciemne grupy postaci. Scena nie jest realistycznym zapisem walki, lecz uporządkowanym obrazem napięcia.

Kolorystyka jest zgaszona i chłodna, z akcentami rdzawych czerwieni, brązów i szarości. Błękity i fiolety tła oraz ciemna masa drzew nadają scenie ton surowy, niemal przytłumiony. Jasne spodnie żołnierzy, dym i rozświetlone podłoże budują rytm plam.

W krytyce X Salonu Instytutu Propagandy Sztuki wskazywano na echo Maneta, szczególnie „Rozstrzelania cesarza Maksymiliana”, w sposobie syntetycznego budowania sceny historycznej. To porównanie pozwala widzieć obraz Pękalskiego nie jako prostą rekonstrukcję historyczną, lecz jako świadome przetworzenie tematu przez nowoczesny język malarski.

Leonard Pękalski był malarzem, pedagogiem i ilustratorem. Studiował w warszawskiej Szkole Sztuk Pięknych, był związany z Edwardem Trojanowskim i Felicjanem Szczęsnym Kowarskim, pracował przy konserwacji polichromii oraz przy dekoracjach ściennych. Należał do środowiska artystów zainteresowanych malarstwem monumentalnym, kolorem i syntetyczną organizacją kompozycji. Był związany z Cechiem Artystów Plastyków „Jednoróg” oraz grupą „Pryzmat”.

Temat obrazu odnosi się do nocy listopadowej 1830 r. i wydarzeń związanych z warszawskim Arsenałem. W tradycji historycznej walka o Arsenał była jednym z ważnych momentów początku powstania listopadowego, ponieważ wiązała się z uzbrojeniem powstańców i przejęciem symbolicznie istotnego miejsca wojskowego.