Grób dwóch Polaków zbiegłych z obozu niemieckiego w Norwegii, fot. Polskie ślady w Szwecji, ok.2005, wszelkie prawa zastrzeżone
Licencja: wszystkie prawa zastrzeżone, Źródło: Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego, Warunki licencji
Fotografia przedstawiająca Grób dwóch Polaków zbiegłych z obozu niemieckiego w Norwegii

Grób dwóch Polaków zbiegłych z obozu niemieckiego w Norwegii

Grób dwóch Polaków zbiegłych z obozu niemieckiego w Norwegii

Na miejscowym cmentarzu znajduje się grób, w którym spoczywają 2 Polacy, uciekinierzy z niemieckiego obozu w Norwegii: Tadeusz Kolin oraz Jan Matuszek. Tadeusz Kolin (na krzyżu widnieje nazwisko Kohn), lat 24, urodzony w Nowych Gutkowicach, z zawodu stolarz oraz Jan Matuszek, lat ok. 34 byli uczestnikami kampanii wrześniowej 1939 r. Obaj jako jeńcy trafili do obozu Stalag I A Stablack w Prusach.

31 grudnia 1940 r. zostali wraz z innymi więźniami przeniesieni do Kriegsgefangenen Bau-und-Arbeitsbataillon 41. Ten batalion był wykorzystywany przez Niemców do różnych prac, początkowo w okolicach Hanoweru, a później Hamburga. Wiosną 1942 r. batalion został przetransportowany statkami do Norwegii. Początkowo stacjonował w Oslo, następnie w Trondheim i Nesny, aż wreszcie ostatecznie w Saltdalen w północnej Norwegii. 

W 1943 r. batalion uzyskał nazwę Baupionier - Bataillon 41. W jego skład wchodził sztab batalionu oraz 3 kompanie złożone z jeńców wojennych - do pierwszej i drugiej wcielono Polaków , do trzeciej - Rosjan. T. Kolin i J. Matuszek należeli do drugiej kompanii, stacjonującej w Storjord. T. Kolin i J. Matuszek podjęli próbę ucieczki do Szwecji przez trudny górski teren. Po przekroczeniu granicy dotarli do górskiej chaty, w której zginęli w skutek zatrucia czadem i ogólnego wyczerpania. 

Po odnalezieniu zwłok 23 października 1944 r. zmarłych przetransportowano do Arjeplog, zidentyfikowano i 25 października pochowano na miejscowym cmentarzu. Na grobie znajduje się wysoki krzyż, ufundowany przez Polaków uciekinierów z Norwegii odbywających tutaj kwarantannę. Na krzyżu umieszczono datę „1944 rok” oraz tekst: „Här vilar Tadeusz Kohn och Jan Matuszek”, a pod spodem napisy po polsku „Bóg i Ojczyzna” oraz „Niech żyje Polska” oraz wyryte w drewnie symbole polskiego Orła oraz ukrzyżowanego Chrystusa. 

Publikacja:

27.10.2022

Ostatnia aktualizacja:

26.02.2026

Opracowanie:

Aleksandra Wojda (MKiDN)
rozwiń
Grób dwóch Polaków zbiegłych z obozu niemieckiego w Norwegii
Grób dwóch Polaków zbiegłych z obozu niemieckiego w Norwegii, fot. Polskie ślady w Szwecji, ok.2005, wszelkie prawa zastrzeżone

Projekty powiązane

1
  • Grób dwóch Polaków zbiegłych z obozu niemieckiego w Norwegii
    Katalog cmentarzy wojennych MKiDN Zobacz