Kwatera mieszkańców Maczkowa (Haren) 1945-1948, fot. FPNP, 2022, wszelkie prawa zastrzeżone
Licencja: wszystkie prawa zastrzeżone, Źródło: Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego, Warunki licencji
Fotografia przedstawiająca Kwatera mieszkańców Maczkowa (Haren) 1945-1948
Kwatera mieszkańców Maczkowa (Haren) 1945-1948, fot. FPNP, 2022, wszelkie prawa zastrzeżone
Licencja: wszystkie prawa zastrzeżone, Źródło: Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego, Warunki licencji
Fotografia przedstawiająca Kwatera mieszkańców Maczkowa (Haren) 1945-1948
Kwatera mieszkańców Maczkowa (Haren) 1945-1948, fot. FPNP, 2022, wszelkie prawa zastrzeżone
Licencja: wszystkie prawa zastrzeżone, Źródło: Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego, Warunki licencji
Fotografia przedstawiająca Kwatera mieszkańców Maczkowa (Haren) 1945-1948

Kwatera mieszkańców Maczkowa (Haren) 1945-1948

Kwatera mieszkańców Maczkowa (Haren) 1945-1948

Na cmentarzu wojennym Groß Fullen pod Meppen w Dolnej Saksonii znajduje się kwatera około 145 grobów obywateli polskich - dzieci, kobiet i mężczyzn, którzy w latach powojennych (1945-1948) zmarli w Niemczech w Haren, nazywanym w tym czasie Maczkowem. 

W 1958 r. groby polskich mieszkańców Maczkowa zostały przeniesione w to miejsce z cmentarza w Haren. Po wyzwoleniu Emslandu w 1945 r. przez wojska alianckie, w skład których wchodziła polska 1 Dywizja Pancerna pod dowództwem gen. Stanisława Maczka, na terenach tych przebywało ok. 40 tys. obcokrajowców określanych terminem Displaced Persons (DPs, dipisi). Większość z nich stanowili obywatele polscy - oswobodzeni więźniowie obozów koncentracyjnych i jenieckich, a także robotnicy przymusowi. 

W połowie maja 1945 r. władze alianckie powierzyły polskim żołnierzom z 1 Dywizji Pancernej i 1 Samodzielnej Brygady Spadochronowej pełnienie służby okupacyjnej w powiatach Aschendorf, Meppen i Lingen oraz hrabstwach Bentheim, Bensbrück i Cloppenburg, a także piekę nad dipisami na tym terenie. Polskie oddziały wojskowe pozostały w Emslandzie do października 1947 r.

Na polecenie brytyjskich władz okupacyjnych dotychczasowi mieszkańcy Haren opuścili miasto. Jego nazwę zmieniono na Maczków i osiedlono tam polskich obywateli - niedawne ofiary nazizmu. 

W czerwcu 1945 r. w tym miasteczku mieszkało ok. 5 tys. Polaków. W Maczkowie, który stał się centrum polskiej enklawy w Emslandzie, zorganizowano polską administrację i szkolnictwo. Bujnie rozwijało się życie społeczne, kulturalne i religijne. Udzielono 289 ślubów, zarejestrowano narodziny 497 dzieci i odnotowano 101 pogrzebów na tamtejszym cmentarzu. Przez miasto przewinęły się tysiące Polaków, którzy oczekiwali na transport do Polski bądź emigrację do innych krajów. Ostatnia polska rodzina opuściła Maczków w sierpniu 1948 r. 

W 2022 r. Fundacja „Polsko-Niemieckie Pojednanie” przeprowadziła rewitalizację kwatery: wyczyszczono i poddano konserwacji istniejące upamiętnienie, ustawione tam przez stronę niemiecką w okresie powojennym. Dodatkowo umieszczono obelisk z imionami i nazwiskami wszystkich pochowanych osób, którego autorem jest rzeźbiarz Marek Moderau. Więcej informacji o kwaterze jest dostępnych na stronie internetowej projektu „Polskie miejsca pamięci i groby wojenne w Niemczech” realizowanego przez Fundację „Polsko-Niemieckie Pojednanie” w ramach dofinansowania z programu Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego „Miejsca Pamięci Narodowej za Granicą”.

Publikacja:

21.12.2022

Ostatnia aktualizacja:

26.02.2026

Opracowanie:

Aleksandra Wojda (MKiDN)
rozwiń
Kwatera mieszkańców Maczkowa (Haren) 1945-1948 Fotografia przedstawiająca Kwatera mieszkańców Maczkowa (Haren) 1945-1948 Galeria obiektu +2
Kwatera mieszkańców Maczkowa (Haren) 1945-1948, fot. FPNP, 2022, wszelkie prawa zastrzeżone
Kwatera mieszkańców Maczkowa (Haren) 1945-1948 Fotografia przedstawiająca Kwatera mieszkańców Maczkowa (Haren) 1945-1948 Galeria obiektu +2
Kwatera mieszkańców Maczkowa (Haren) 1945-1948, fot. FPNP, 2022, wszelkie prawa zastrzeżone
Kwatera mieszkańców Maczkowa (Haren) 1945-1948 Fotografia przedstawiająca Kwatera mieszkańców Maczkowa (Haren) 1945-1948 Galeria obiektu +2
Kwatera mieszkańców Maczkowa (Haren) 1945-1948, fot. FPNP, 2022, wszelkie prawa zastrzeżone

Projekty powiązane

1
  • Kwatera mieszkańców Maczkowa (Haren) 1945-1948
    Katalog cmentarzy wojennych MKiDN Zobacz