(Źródło: „Tygodnik Illustrowany”, Warszawa 1908, Półrocze I, s. 39, za: Biblioteka Cyfrowa Uniwersytetu Łódzkiego).

Uwspółcześniony odczyt tekstu

Dar dla Wilna.

Wielki i cenny nabytek otrzymało na samym początku swego istnienia Muzeum Publiczne w Wilnie. Oto zmarły tego lata miłośnik archeologii Antoni Zaborski z Poszuszwia, guberni kowieńskiej, zapisał swoje zbiory nowo powstałemu muzeum wileńskiemu.

Zmarły od najmłodszych lat czuł pociąg do zbierania zabytków starożytności wszelkiego rodzaju i przez całe życie gromadził wszystko, co tylko mógł, w muzeum urządzonym w swoim majątku w Poszuszwiu, nad rzeką Szuszwą położonym. Nie szczędząc ani grosza, ani trudów, zdołał zebrać olbrzymią ilość okazów zarówno z dziedziny wykopalisk różnych epok doby przedhistorycznej, jak też z zakresu numizmatyki, bibliografii, sztychów, obrazów itp. Szczególnie uwzględnione są w tych zbiorach rzeczy tyczące się przeszłości Polski i Litwy.

Badacz-archeolog i biblioman znajdzie tam bogate materiały do studiów. Obfity katalog daje dokładny obraz ogromu zbiorów. Wszystkich działów jest szesnaście, obejmują one ogółem około 20 tysięcy numerów; z tych połowę stanowią bardzo cenne dokumenty i dyplomy państwowe, wiele na pergaminie, jeszcze nie odcyfrowanych, a więc niepublikowanych. Dział numizmatyki przedstawia się także bardzo okazale — spośród tysiąca monet polskich znajdują się okazy z XI wieku.

W dziale strojów ludowych różnych epok szczególną uwagę zwracają bardzo oryginalne i efektowne maski drewniane, które na jednej z fotografii widzimy. Jedna z nich sławna jest tym, że nosił ją głośny na całą Żmudź rozbójnik Blinda, który w biały dzień został ukamienowany przez ludność w Łuknikach podczas „festu”, czyli uroczystości kościelnej.

Doprawdy, zdumieć się trzeba na myśl, że jedna osoba mogła tyle zebrać. A skromny miłośnik nie rozgłaszał swej pracy i nie chwalił się nią. Dopiero potomność zdoła ocenić, jaką zasługę położył dla kultury Polski i Litwy ten cichy pracownik - Antoni Zaborski.

To też słusznie archeolog Witold Habdank Wojewódzki w swoim referacie, przedstawionym Cesarski Instytut Archeologiczny w Petersburgu, podniósł tę zasługę, mówiąc:

„Nie mogę tu pominąć milczeniem owocnej pracy na niwie archeologicznej obywatela guberni kowieńskiej, A. Zaborskiego, archeologa-miłośnika, który ciągle pracuje na ziemi rodzimej. Piękna jego idea zgrupowania w swoim majątku w Poszuszwiu rzadkich kolekcji wszystkich epok kulturalnego rozwoju życia Litwy obecnie urzeczywistniła się w zupełności. Kolekcje te, ciągle wzbogacane zarówno liczebnie, jak i treścią swoją, stanowić będą cenny nabytek kulturalny, służąc w niedalekiej przyszłości za podwalinę Litewskiego Muzeum Archeologicznego”.

P. Wojewódzki nie omylił się. Istotnie, Antoni Zaborski testamentem przekazał swoje wielkie zbiory muzeum publicznemu w Wilnie.