Historia budowy  

Dom Dziecka Ziemi Wileńskiej imienia Marszałka Józefa Piłsudskiego powstał z inicjatywy Wileńskiego Komitetu Honorowego Obchodu 10-lecia Państwa Polskiego, jako „żywy pomnik” upamiętniający rocznicę  odzyskania niepodległości. W wydanej odezwie apelowano do społeczeństwa: „Winniśmy dzieciom i wnukom naszym pozostawić trwałą dni tych pamiątkę (...) uratujemy w ten sposób dla Rzeczypospolitej zastępy skazanej na zagładę dziatwy, tułającej się  po świecie w tym najważniejszym okresie życia”. Dom miał być przeznaczony dla osieroconych dzieci w wieku przedszkolnym, pochodzących z terenów województwa wileńskiego, bez różnicy wyznań i narodowości. 

Wiosną 1930 roku utworzono Związek Międzykomunalny dla budowy i prowadzenia Zakładów Opieki Społecznej województwa wileńskiego, który objął patronat nad budową; jeszcze w tym samym roku rozpoczęto prace. Sierociniec został zlokalizowany na dalekich peryferiach w dzielnicy Antokol, w słabo zurbanizowanej części miasta, na skraju rozległego kompleksu zieleni. Projekt opracowano w Biurze Konstrukcyjnym Okręgowej Dyrekcji Robót Publicznych Wileńskiego Urzędu Wojewódzkiego, przez zespół w składzie: arch. Stefan Bohusz-Siestrzencewicz, arch. Jerzy Paprocki oraz technicy: K. Rozwadowski i H. Lewulis.  

Budowę finansowano ze składek społecznych i środków publicznych (fundusze na ten cel przekazały powiaty województwa wileńskiego oraz Magistrat miasta Wilna).  Dla ubogiego regionu był to ogromny wysiłek materialny, zwłaszcza w dobie kryzysu gospodarczego, z tego powodu w latach 1931-1932 prace kilkakrotnie wstrzymywano.  Przedsięwzięcie udało się  dokończyć dzięki zaciągniętej pożyczce i przy wsparciu rządowym oraz licznym darczyńcom prywatnym.   

Dom dziecka został zaprojektowany na 140 miejsc dla dzieci w wieku od trzech do czternastu lat. Pierwszeństwo miały osierocone dzieci osób zasłużonych w walkach o niepodległość oraz pracowników samorządowych województwa wileńskiego, a także dzieci ze ubogich środowisk robotniczych.  Uroczyste otwarcie Domu Dziecka Ziemi Wileńskiej nastąpiło 29 listopada 1933 r. „“Nowy, żywy pomnik” – jak określono Dom Dziecka Ziemi Wileńskiej na Antokolu – miał pod patronatem marszałka Józefa Piłsudskiego  zapewnić osieroconym dzieciom opiekę i spokojne dzieciństwo.  

Architektura  

Dom Dziecka Ziemi Wileńskiej stanął na rozległej działce, w otoczeniu wysokiego, sosnowego lasu. Zespół składał się z piętrowego  gmachu głównego oraz dwóch niewielkich wolnostojących budynków – administracyjnego i gospodarczego.   

Przestronny budynek sierocińca został wzniesiony na rzucie wydłużonego prostokąta, nakryty spłaszczonym dachem czterospadowym, z trzema wydatnymi ryzalitami w elewacji tylnej. Architektura budynku utrzymana była w duchu tradycjonalizmu, o powściągliwej, bezstylowej formie. Dom posiadał nowoczesne wyposażenie i infrastrukturę techniczną, zaprojektowany z zachowaniem wszystkich wymogów funkcjonalności i higieny. Ogromne, prostokątne okna doskonale doświetlały wnętrza i zapewniały dostateczne nasłonecznienie przestronnych pomieszczeń. We wnętrzu, w ryzalitach bocznych zlokalizowano cztery sypialnie; korpus główny mieścił poczekalnię, jadalnię, świetlicę, bibliotekę  oraz sale gimnastyczne i salę  do nauki robótek ręcznych. W świetlicy umieszczono brązowe popiersie Marszałka; podziw wzbudzały witraże w hallu. Ich projektantką była wileńska artystka pochodzenia karaimskiego, Lidia Szole, absolwentka Wydziału Sztuk Pięknych Uniwersytetu Stefana Batorego.