Do wyzwolenia obozu 29 kwietnia 1945 r., do KL Dachau trafiło ponad 40 tysięcy Polaków oraz polskich Żydów. Co czwarty z nich poniósł śmierć na miejcu. Wśród więźniów szczególnie brutalnie obchodzono się z osobami duchownymi. Pobyt i męczeństwo polskich księży w obozie upamiętnia pomnik z przedstawieniem cierpiącego Chrystusa autorstwa polskiego rzeźbiarza Benedykta Tofila (1929-2017), który został w 1972 r. usytuowany na tylnej ścianie kaplicy pw. Lęku Chrystusa Przed Śmiercią.

Upamiętnienie duchownych w Dachau

W 1960 r., na północnym krańcu dawnego terenu obozu koncentracyjnego w Dachau, wybudowano rzymskokatolicką kaplicę pod wezwaniem Lęku Chrystusa Przed Śmiercią. Świątynia była pierwszą przestrzenią sakralną i miejscem upamiętniającym księży więzionych w KL Dachau.

Kaplicę usytuowano na miejscu dawnych obozowych budynków funkcyjnych, które zostały wyburzone na przełomie lat 50. i 60. XX w. Inicjatorem wzniesienia świątyni na terenie obozu był wybitny teolog, niegdysiejszy więzień KL-Sachsenhausen a następnie KL-Dachau, po wojnie pełniący funkcję biskupa pomocniczego Monachium, Johannes Neuhäusler (1888-1973). Monumentalna kamienna budowla w kształcie cylindra z wąską szczeliną skierowaną na oś główną dawnego obozu została zaprojektowana przez niemieckiego architekta Josefa Wiedemanna (1910-2001). Strukturę przykryto koroną cierniową wykonaną z miedzi. Wzniesioną w 1960 r. świątynię poświęcono jeszcze w tym samym roku w dniu 5 sierpnia z okazji obchodów 37. Światowego Kongresu Eucharystycznego, w ceremonii brało udział 50 tysięcy osób. 

Figura cierpiącego Chrystusa Benedykta Tofila

Tylną ścianę kaplicy, w miejscu gdzie w latach 1970-1972 znajdowała się skromniejsza tablica przywieziona przez polskich księży (obecnie znajdująca się w zbiorach muzeum w Dachau), zdobi figura siedzącego wychudzonego Chrystusa w koronie cierniowej. Autorem ekspresjonistycznej kompozycji uwydatniającej ból Chrystusa jest polski rzeźbiarz Benedykt Tofil. Po obu bokach postaci znajdują się cztery tablice z inskrypcją (w językach polskim, francuskim, niemieckim i angielskim): „TU W DACHAU CO TRZECI ZAMĘCZONY BYŁ POLAKIEM CO DRUGI Z WIĘZIONYCH TU KSIĘŻY POLSKICH ZŁOŻYŁ OFIARĘ Z ŻYCIA ICH ŚWIĘTĄ PAMIĘĆ CZCZĄ KSIĘŻA POLSCY WSPÓŁWIĘŹNIOWIE”.

Brązowy posąg i tablice zostały ufundowane przez kapłanów skupionych w Komitecie Polskich Księży byłych Więźniów Obozu Koncentracyjnego w Dachau. Pomnik został odsłonięty 20 sierpnia 1972 r. przez dawnego więźnia KL-Dachau, późniejszego arcybiskupa szczecińsko-kamieńskiego, Kazimierza Jana Majdańskiego (1916-2007).