Dzieła Magdaleny Abakanowicz

Do najważniejszych rzeźb Magdaleny Abakanowicz (1930-2017) eksponowanych w przestrzeni otwartej należy niewątpliwie słynna chicagowska „Agora”, o której piszemy w osobnym artykule. Wiele prac artystki znajduje się również w muzeach; katalogi poloników, obejmujące między innymi rzeźby Abakanowicz omówiono w tekstach poświęconych poszczególnym instytucjom. Rzeźbiarka, znana początkowo z monumentalnych abakanów, z czasem coraz częściej umieszczała swoje dzieła w przestrzeni publicznej. Jej prace - samotne figury, tłumy bez twarzy, formy organiczne i hybrydyczne - znalazły trwałe miejsce w pejzażu wielu miast na całym świecie.

Rzeźby te odznaczają się wyjątkową zdolnością przekraczania granic między materią a emocją, indywidualnością a zbiorowością, naturą a cywilizacją. W otwartych przestrzeniach Ameryki, Azji i Europy dzieła Abakanowicz stają się nie tylko elementem krajobrazu, lecz także punktem wyjścia do refleksji nad człowiekiem, jego kondycją oraz relacją z naturą i innymi ludźmi. Są to miejsca intensywnej obecności - jednocześnie niepokojące i kontemplacyjne - w których forma i pustka, ciężar oraz porowatość materiału tworzą sugestywne narracje.

Katalog rzeźb

„Manus” [Ręka, tłum. red.]
1994 rok
Brąz
Wysokość około 4,6 m
Western Washington University, Bellingham (Stany Zjednoczone)

Rzeźba pochodzi z realizowanego w latach 90. XX wieku cyklu „Rękodrzewa”. Znajduje się na kampusie Western Washington University w Bellingham i powstała w ramach współpracy uczelni z programem Art in Public Places, finansowanym z tak zwanego „pół procenta na sztukę” - inicjatywy Komisji Sztuki Stanu Waszyngton. Odlana z brązu forma została umieszczona wśród drzew, do których pni nawiązuje swoją organiczną strukturą. Kształt dzieła przywodzi na myśl jednocześnie ludzką rękę i pień drzewa.

„Sitting Figure on a Short Bench” [Postać siedząca na krótkiej ławce, tłum. red.]
2000 rok
Brąz
Beverly Gardens Park, Beverly Hills (Stany Zjednoczone)

„Figura Rompa”
1997 rok; odsłonięcie w 2000 roku
Brąz
Boulevard du Général de Gaulle, Biarritz (Francja)

Rzeźba należy do cyklu „Hand-like Trees” (Rękodrzewa).

„Hand-like Trees” (Rękodrzewa)
1994-1995
Brąz
Brea Civic & Cultural Center, Brea (Stany Zjednoczone)

Zespół czterech rzeźb.

„Figura Prima”
1995 rok
Brąz
Uniwersytet w Cincinnati (Stany Zjednoczone)

Rzeźba z cyklu „Rękodrzewa”.

„Bronze Crowd” (Tłum z brązu)
1990-1991
Brąz
Nasher Sculpture Center, Dallas (Stany Zjednoczone)

Grupa rzeźbiarska składa się z 36 bezgłowych postaci wykonanych z brązu.

„Neun Figuren Raum” [Przestrzeń dziewięciu figur, tłum. red.]
1990 rok
Brąz
Około 250 x 140 x 55 cm
Immanuel-Kant Park, Duisburg (Niemcy)

„Open-Air Aquarium” [Akwarium na wolnym powietrzu, tłum. red.]
2003 rok
Blacha
717 S Christopher Columbus Blvd, Filadelfia (Stany Zjednoczone)

Rzeźbę tworzy 30 ryb wyciętych z blachy, umieszczonych na słupach przed Dockside Residences.

„Figure on Trunk” (Postać na pniu)
2000 rok
Brąz
244 x 262 x 61 cm
Frederik Meijer Gardens & Sculpture Park, Grand Rapids (Stany Zjednoczone)

„Space of Stone” (Przestrzeń kamienia)
2002 rok
Granit
Grounds For Sculpture, Hamilton Township (Stany Zjednoczone)

Rzeźba znajduje się w parku rzeźb Grounds For Sculpture. Składa się z 22 granitowych głazów.

„Space of Becalmed Beings” (Przestrzeń umilkłych istnień)
1992-1993
Brąz
Miejskie Muzeum Sztuki Współczesnej w Hiroszimie (Hiroshima-shi Gendai Bijutsukan), Hiroszima (Japonia)

Rzeźba składa się z 40 figur z serii „Plecy”, wykonanych z brązu w latach 1992-1993.

„Space of Unknown Growth” (Przestrzeń nieznanego rozwoju)
1998 rok
Beton
Park Europy, Janejkiszki (Litwa)

Grupa rzeźb składa się z 22 dużych, obłych form wykonanych z betonu.

„Conjuror” [Zaklinacz, tłum. red.]
2009 rok
Park Europy, Janejkiszki (Litwa)

Rzeźba należy do cyklu postaci realizowanego przez artystkę. Została odsłonięta w 2009 roku, z okazji obchodów tysiąclecia Litwy. Znajduje się w Parku Europy w Janejkiszkach, nieopodal pracy „Space of Unknown Growth” (Przestrzeń nieznanego rozwoju). Obie realizacje można odczytywać w relacji do siebie. Tytułowy zaklinacz sugeruje możliwy związek z tajemniczą przestrzenią przywołaną w pracy „Space of Unknown Growth”.

„Negev”
1987 rok
Kamień wapienny
280 x 280 x 3500 cm
Muzeum Izraela, Jerozolima (Izrael)

„30 Bronze Standing Figures” (30 postaci stojących z brązu)
1994-1999
Brąz
87,96 x 58,42 x 40,64 cm (figury), 16,54 x 6 m (podest)
Nelson-Atkins Museum of Art, Kansas City (Stany Zjednoczone)
Nr inw. F99-33/1 A-DD

„Figura Ultima”
1995 rok
Brąz
440 x 125 x 155 cm
Museum Würth, Künzelsau (Niemcy)
Nr inw. 5510

„Mutant”
2001 rok
Stal nierdzewna
Neanderthal Museum, Mettmann (Niemcy)

„Ptaki poznania dobra i zła”
2001 rok
Aluminium
Woman's Club of Wisconsin, Milwaukee (Stany Zjednoczone)

Rzeźba składa się z sześciu aluminiowych ptaków umieszczonych na filarach o różnej wysokości.

„Caminando” [Idący, tłum. red.]
1999 rok
Brąz
Hess Persson Estates, Napa (Stany Zjednoczone)

Grupa rzeźbiarska składa się z 20 bezgłowych postaci wykonanych z brązu.

„Sarcophagi in Glass Houses” (Sarkofagi w szklanych domach)
1983-1989
Szkło (domy), drewno (sarkofagi), metal
260,4 x 524,5 x 4366,3 cm
Storm King Art Center, New Windsor (Stany Zjednoczone)

Rzeźba składa się z czterech szklanych domów-pomieszczeń, w których umieszczono drewniane formy-sarkofagi

„Manus Ultimus”
1997 rok
Brąz
Ogród Tuileries, Paryż (Francja)

Rzeźba należy do cyklu „Rękodrzewa”. Łaciński tytuł oznacza „ostatnią rękę”. Forma dzieła może kojarzyć się z pionowo wzniesionym ludzkim przedramieniem albo wydrążonym pniem drzewa pozbawionego konarów. Rzeźba została nabyta przez państwo francuskie i ustawiona w Ogrodzie Tuileries w 2020 roku.
Opracował Paweł Drabarczyk vel Grabarczyk

„Katarsis”
1985 rok
Brąz
Wysokość około 3 m
Villa Celle, Pistoia (Włochy)

Dzieło składa się z 33 brązowych figur o wysokości około 3 m.

Dokumentacja fotograficzna rzeźby na stronie Collezione Gori

„Big Figures” (Duże figury)
2001-2004
Brąz
Muzeum Sztuki Uniwersytetu Princeton, Princeton (Stany Zjednoczone)

„Przestrzeń smoka”
1988 rok
Brąz
220 x 450 cm
Park Olimpijski, Seul (Korea Południowa)

Rzeźba składa się z dziesięciu elementów, które w sposób schematyczny i metaforyczny przedstawiają głowy zwierząt. Formy mają kształt zbliżony do trójkąta prostokątnego, którego dolna przyprostokątna stanowi podstawę. Ich powierzchnia jest szorstka, a wszystkie elementy tworzą zwartą grupę i są zwrócone w tę samą stronę. Każdy element ma wysokość 220 cm i długość 450 cm.

„Figura Ultima” 
2003-2004
Brąz
Skulpturenpark Schloss Gottorf, Szlezwik (Niemcy)

„20 Vancouver Walking Figures” [20 kroczących figur z Vancouver, tłum. red.]
2005 rok
Żeliwo
284 x 91 x 132 cm
Broadway-City Hall Station, Vancouver (Kanada)

Grupa rzeźb powstała w 2005 roku na zamówienie organizatorów Vancouver Biennale. Należy do tej samej serii co instalacja w Grant Park w Chicago. Pierwotnie zespół składał się z 20 żeliwnych figur odlanych w Polsce. Choć każda z nich różni się subtelnie od pozostałych, wszystkie łączy charakterystyczna forma: są bezgłowe, puste w środku i ukazane w dynamicznym ruchu. Z czasem część rzeźb została wypożyczona do muzeów lub sprzedana. Obecnie pięć z nich znajduje się przy stacji Broadway-City Hall.