Zasady korzystania z materiałów w Bazie Polonika

Baza Polonika prowadzona przez Instytut Polonika służy dokumentowaniu, badaniu i upowszechnianiu polskiego dziedzictwa kulturowego znajdującego się poza granicami kraju. Chcemy, aby zgromadzona w niej wiedza była nie tylko dostępna do przeglądania, lecz także mogła być wykorzystywana w badaniach naukowych, edukacji, publikacjach, projektach społecznych, serwisach internetowych, aplikacjach, wystawach oraz innych przedsięwzięciach służących poznawaniu i ochronie dziedzictwa. A także przy użyciu technologii związanych z AI udostępniana użytkownikom.

Dlatego dokładamy starań, aby dane, teksty i materiały wizualne publikować na możliwie otwartych i jednoznacznych zasadach. Otwartość nie oznacza jednak braku reguł. Baza Polonika łączy materiały o różnym pochodzeniu i statusie prawnym. Nie do wszystkich treści Instytut posiada ten sam zakres praw.

O możliwości wykorzystania danego materiału decyduje zawsze oznaczenie znajdujące się przy konkretnym rekordzie, tekście, fotografii lub pliku.

Jakie materiały znajdują się w Bazie Polonika

Baza Polonika zawiera kilka rodzajów treści:

Dane i metadane, między innymi nazwy obiektów, lokalizacje, współrzędne geograficzne, datowanie, informacje o twórcach, materiałach, technikach, inskrypcjach, stanie zachowania, bibliografii i powiązaniach między obiektami.
Autorskie opisy i artykuły, w tym opisy dokumentacyjne, opracowania historyczne, biogramy, analizy, teksty popularnonaukowe i materiały redakcyjne.
Materiały wizualne, między innymi fotografie dokumentacyjne, fotografie archiwalne, reprodukcje, skany, mapy, rysunki, nagrania i modele cyfrowe.
Materiały pochodzące od innych podmiotów, w tym od autorów, badaczy, instytucji kultury, archiwów, muzeów, organizacji społecznych, partnerów projektów, uczestników konkursów oraz osób zgłaszających obiekty do Bazy Polonika.
Materiały z domeny publicznej, do których autorskie prawa majątkowe wygasły albo które nie podlegają ochronie prawa autorskiego.

Ponieważ status prawny tych materiałów jest różny, nie stosujemy jednej zbiorczej licencji do całej zawartości serwisu.

Stosowane przez nas licencje

Dane i metadane - CC0 1.0

Ustrukturyzowane dane i metadane opracowane przez Instytut są udostępniane na zasadach CC0 1.0 Universal, o ile przy określonym zbiorze danych nie wskazano inaczej.

CC0 pozwala kopiować, łączyć, analizować, przetwarzać i ponownie publikować dane bez konieczności uzyskiwania odrębnej zgody. Dotyczy to również wykorzystania komercyjnego.

Model ten jest stosowany również w europejskiej infrastrukturze cyfrowego dziedzictwa takich jak Europeana, która publikuje przekazywane jej metadane jako otwarte dane na zasadach CC0. Ułatwia to ich wymianę, agregowanie i wykorzystywanie w systemach informacyjnych oraz projektach badawczych.

Dlaczego CC0

Dane faktograficzne powinny móc swobodnie krążyć między katalogami, mapami, repozytoriami, publikacjami i narzędziami badawczymi. Wymaganie formalnego oznaczania autora każdego pojedynczego rekordu mogłoby utrudniać tworzenie większych zbiorów danych, w których łączone są informacje pochodzące z wielu instytucji.

CC0 usuwa tę barierę. Nie oznacza to jednak, że źródło danych jest nieistotne. Ze względów naukowych, dokumentacyjnych i etycznych prosimy o wskazywanie Bazy Polonika jako źródła oraz podawanie daty dostępu do danych.

Zalecany zapis:

Portal Baza Polonika prowadzony przez Instytut Polonika, [adres rekordu lub zbioru], dostęp: [data], dane udostępnione na zasadach CC0 1.0.

CC0 nie obejmuje tekstów o charakterze autorskim, fotografii, projektów graficznych, oprogramowania ani innych utworów, chyba że zostały one wyraźnie oznaczone w ten sposób.

Autorskie teksty i fotografie

Teksty, fotografie i inne materiały zamówione przez Instytut albo pozyskane na podstawie umów pozwalających na ich otwarte udostępnienie publikujemy od 2025 roku co do zasady na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa - Na tych samych warunkach 4.0 Międzynarodowa, CC BY-SA 4.0.

Wszystkie materiały zamówione przez Instytut Polonika i udostępniane na tej licencji są oznaczone na stronie jako licencja CC BY-SA 4.0 (źródło Instytut Polonika) i informacja w tym punkcie odnosi się wyłącznie do nich. W Bazie Polonika pojawiają się również materiały pozyskane z zewnętrznych źródeł na tej samej licencji, jednak nie są wówczas oznaczone jako źródło Instytut Polonika i muszą być wówczas oznaczane i wykorzystywane wyłącznie zgodnie z zasadami licencji.

Licencja pozwala:

kopiować i rozpowszechniać materiał
wykorzystywać go w dowolnym medium i formacie
tłumaczyć, skracać, opracowywać i przekształcać materiał
wykorzystywać go w celach edukacyjnych, naukowych, społecznych i komercyjnych

Warunkiem jest właściwe oznaczenie autorstwa, wskazanie źródła i licencji, poinformowanie o dokonanych zmianach oraz udostępnienie opracowanej wersji na tej samej licencji.

Jak prawidłowo oznaczyć materiał

Przy ponownym wykorzystaniu należy podać, w miarę dostępności:

imię i nazwisko autora lub autorki
tytuł materiału albo nazwę przedstawionego obiektu
nazwę „portal Baza Polonika”
adres rekordu lub strony źródłowej
oznaczenie „CC BY-SA 4.0”
informację o zmianach, na przykład o skróceniu tekstu, tłumaczeniu, kadrowaniu fotografii lub zmianie kolorystyki

Nie należy sugerować, że Instytut lub autor materiału popiera określoną publikację, produkt, organizację albo sposób wykorzystania materiału. Licencja CC BY-SA nie udziela takiego upoważnienia.

Przykład oznaczenia tekstu:

Anna Kowalska, „Kościół św. Stanisława w Rzymie”, portal Baza Polonika prowadzony przez Instytut Polonika, [adres rekordu], CC BY-SA 4.0. Tekst modyfikowany [zakres modyfikacji np. tekst skrocony] / brak modyfikacji

Przykład oznaczenia fotografii:

„Kościół św. Stanisława w Rzymie”, fot. Jan Nowak, 2026, portal Baza Polonika prowadzony przez Instytut Polonika, CC BY-SA 4.0. Fotografia modyfikowana [zakres modyfikacji] / brak modyfikacji

Dlaczego wybraliśmy CC BY-SA 4.0

Licencja wymaga zachowania informacji o autorstwie, a jednocześnie pozwala materiał swobodnie wykorzystywać, tłumaczyć i opracowywać. Warunek „Na tych samych warunkach” sprawia, że zmodyfikowane lub rozwinięte wersje materiału również powinny pozostać dostępne na otwartej licencji.

Nie stosujemy jako podstawowego rozwiązania ograniczenia NC - użycie niekomercyjne, ponieważ pojęcie wykorzystania komercyjnego obejmuje bardzo różne sytuacje. Ograniczenie takie mogłoby utrudniać korzystanie z materiałów między innymi przez wydawnictwa, twórców aplikacji, media, przewodników, projektantów wystaw lub podmioty przygotowujące odpłatne materiały edukacyjne.

Nie stosujemy również jako zasady ograniczenia ND - bez utworów zależnych, ponieważ uniemożliwiałoby ono publikowanie zmodyfikowanych wersji materiałów. Ograniczenie ND może obejmować między innymi tłumaczenia, adaptacje, opracowania i inne twórcze przekształcenia.

W przypadku Bazy Polonika możliwość tłumaczenia, aktualizowania, komentowania i dostosowywania treści do potrzeb różnych grup odbiorców jest istotną częścią ich społecznego i naukowego wykorzystania.

Uwaga jeżeli materiał nie ma oznaczenia licencji (co do zasady unikamy takich sytuacji, nie możemy jednak całkowicie ich wykluczyć należy skontaktować się z Instytutem Polonika w celu ustalenia zakresu ochrony praw przed wykorzystaniem materiału. Nie można domyślnie przyjmować dla tych materiałów licencji CC BY-SA 4.0 lub innej.

Uwaga należy zwrócić uwagę, że oznaczenie licencji do tekstu i fotografii może być różne i oznaczenie pod tekstem typu licencji odnosi się wyłącznie do tekstu, a oznaczenie pod fotografią wyłącznie do tej jednej fotografii (w ramach jednego tekstu fotografie mogą mieć różne typy licencji).

Inne rodzaje stosowanych licencji otwartych

W portalu Baza Polonika znaleźć można również materiały udostępniane na innych rodzajach otwartych licencji dotyczy to przede wszystkim materiałów pochodzących z innych źródeł lub na życzenie Autorek i Autorów udostępnianych na wskazanych przez nich typach licencji. Materiały te są oznaczone zgodnie z opisem warunków danej licencji i na tych samych zasadach mogą być udostępniane.

Szczegółowe wymogi licencji opisane są na stronie https://creativecommons.org/cc-licenses.

Materiały z domeny publicznej

Materiały, które nie są już objęte ochroną autorskich praw majątkowych i są wolne od znanych ograniczeń prawa autorskiego, oznaczamy jako domena publiczna, w szczególności za pomocą Public Domain Mark 1.0.

Public Domain Mark nie jest licencją. Jest informacją, że według dostępnej wiedzy materiał znajduje się w domenie publicznej i może być kopiowany, publikowany, modyfikowany oraz wykorzystywany bez uzyskiwania zgody.

Do domeny publicznej mogą należeć między innymi dawne fotografie, grafiki, publikacje, dokumenty i dzieła, w odniesieniu do których okres ochrony prawnej już upłynął.

Instytut nie stara się ustanawiać nowych ograniczeń wobec utworów, które znalazły się w domenie publicznej. W przypadku wiernych, czysto technicznych reprodukcji dzieł sztuk wizualnych znajdujących się w domenie publicznej prawo Unii Europejskiej przewiduje, że nowe prawa autorskie nie powstają, chyba że reprodukcja sama ma oryginalny, twórczy charakter.

Mimo że podanie źródła materiału z domeny publicznej nie zawsze jest obowiązkiem prawnym, prosimy o wskazywanie autora dzieła, instytucji udostępniającej oraz Bazy Polonika. Pozwala to zachować kontekst obiektu, historię jego dokumentacji i możliwość sprawdzenia danych.

Materiały chronione

Nie wszystkie materiały znajdujące się w Bazie Polonika zostały zamówione przez Instytut. Część pochodzi od muzeów, archiwów, bibliotek, organizacji społecznych, właścicieli obiektów, badaczy, fotografów oraz innych osób i instytucji.

W takich przypadkach materiał jest publikowany:

na licencji wskazanej przez podmiot uprawniony
na podstawie zgody obejmującej określony zakres wykorzystania
jako materiał dostępny wyłącznie do przeglądania
z informacją o konieczności kontaktu z właścicielem praw

Instytut nie może udzielić użytkownikom szerszych uprawnień niż te, które sam otrzymał.

Samo umieszczenie materiału w Bazie Polonika nie oznacza automatycznie, że można go pobierać, kopiować lub publikować. Jeżeli przy materiale nie wskazano otwartej licencji ani domeny publicznej, przed jego ponownym wykorzystaniem należy ustalić status prawny i w razie potrzeby uzyskać zgodę podmiotu uprawnionego. W tym zakresie informację podaną przez nas należy traktować jedynie jako wskazówkę i mimo dołożenia wszelkich starań do jej poprawności, wymaga ona weryfikacji.

Udzielenie Instytutowi zgody lub licencji na publikację materiału w Bazie Polonika nie musi być równoznaczne z udzieleniem licencji wszystkim użytkownikom serwisu.

W przypadku materiałów oznaczonych jako „wszystkie prawa zastrzeżone" prosimy o kontakt baza@polonika.pl w celu uzyskania informacji o możliwych warunkach pozyskania zgody na publikację lub inne wykorzystanie materiału.

Materiały przesłane przez użytkowników

Materiały zgłaszane przez użytkowników, uczestników konkursów i współpracowników publikujemy zgodnie z zakresem praw określonym w formularzu, regulaminie albo odrębnej umowie.

Jeżeli osoba przekazująca materiał zgodziła się na jego udostępnienie na otwartej licencji, informacja o tej licencji powinna znajdować się przy materiale. Jeżeli zgoda obejmuje jedynie publikację przez Instytut, materiał nie może być automatycznie traktowany jako udostępniony do dalszego wykorzystywania przez wszystkich użytkowników.

Przekazując materiał, użytkownik powinien posiadać prawa pozwalające na jego publikację oraz podać prawdziwe informacje o autorstwie i źródle.

Ze względu na agregowanie treści z różnych źródeł w celu kształtowania możliwie pełnego obrazu polskiego dziedzictwa kulturowego za granicą część materiałów może być udostępniana na innych licencjach, ich dalsze wykorzystanie jest możliwe zgodnie z zasadami licencji.

Fotografia a prawa do przedstawionego obiektu

Licencja dotycząca fotografii nie zawsze rozstrzyga o prawach do obiektu przedstawionego na zdjęciu.

Fotografia może przedstawiać współczesną rzeźbę, pomnik, mural, projekt architektoniczny albo inny utwór nadal chroniony prawem autorskim. W takim przypadku mogą istnieć równolegle:

prawa autora fotografii
prawa autora przedstawionego dzieła
prawa związane z wizerunkiem osób
ograniczenia wynikające z prawa obowiązującego w kraju, w którym znajduje się obiekt
warunki określone przez właściciela zbioru lub instytucję udostępniającą materiał

Otwarte udostępnienie fotografii nie oznacza automatycznie, że Instytut udziela praw do wszystkich widocznych na niej elementów.

Licencje Creative Commons nie uchylają praw osobistych, praw do wizerunku, prywatności, znaków towarowych ani innych praw, których licencjodawca nie jest uprawniony udzielić.

Elementy nieobjęte licencjami otwartymi

O ile wyraźnie nie wskazano inaczej, otwarte licencje dotyczące danych i materiałów nie obejmują:

nazwy, logotypu i identyfikacji wizualnej Instytutu
projektu graficznego i interfejsu serwisu
kodu źródłowego i infrastruktury technicznej
danych osobowych użytkowników
materiałów oznaczonych jako chronione lub udostępnione na innych zasadach
praw do obiektów przedstawionych na fotografiach
znaków towarowych, herbów i oznaczeń należących do innych podmiotów

Poprawność danych i zgłaszanie naruszeń

Baza Polonika jest rozwijanym zasobem dokumentacyjnym i badawczym. Dane są weryfikowane i aktualizowane, mogą jednak zawierać informacje niepełne, nieaktualne albo wymagające dalszych badań. Przy wykorzystywaniu informacji w publikacjach naukowych, prawnych, konserwatorskich lub administracyjnych należy zweryfikować je również w odpowiednich źródłach i dokumentach.

Dokładamy starań, aby prawidłowo wskazywać autorów, źródła i status prawny materiałów. Osoby posiadające informacje o błędnym oznaczeniu autorstwa, pominięciu właściciela praw albo możliwym naruszeniu mogą skontaktować się z redakcją Bazy Polonika pod adresem baza@polonika.pl.

Zgłoszenie powinno zawierać:

adres strony lub rekordu
wskazanie materiału, którego dotyczy
opis praw lub interesu osoby zgłaszającej
dane pozwalające zweryfikować zgłoszenie
proponowany sposób poprawienia oznaczenia

Po otrzymaniu wiarygodnego zgłoszenia Instytut może czasowo ograniczyć dostęp do materiału, uzupełnić oznaczenie prawne albo skontaktować się z podmiotami, od których materiał pochodzi.

Nasze zobowiązanie do otwartości

Otwartość Bazy Polonika rozumiemy jako proces, a nie jednorazową deklarację. Obejmuje on:

pozyskiwanie praw pozwalających na otwarte publikowanie nowych materiałów
jednoznaczne oznaczanie statusu prawnego każdego materiału
udostępnianie danych w formatach możliwych do ponownego wykorzystania
niewprowadzanie nieuzasadnionych ograniczeń wobec materiałów z domeny publicznej
poszanowanie autorstwa i integralności dokumentacji
poprawianie informacji o prawach, jeżeli pojawią się nowe dane
współpracę z autorami, instytucjami i społecznościami opiekującymi się dokumentowanym dziedzictwem

Naszym celem jest zapewnienie możliwie szerokiego dostępu do wiedzy o polskim dziedzictwie kulturowym za granicą, przy jednoczesnym poszanowaniu praw autorów, właścicieli zbiorów, instytucji partnerskich oraz osób i społeczności związanych z dokumentowanymi obiektami.