Paul Landowski, Pomnik Albertowi Thomasowi, 1937, Genewa (Szwajcaria), fot. Henk Monster, 2017
Licencja: CC BY 3.0, Źródło: Wikidata, Warunki licencji
Fotografia przedstawiająca Cztery rasy. Pomnik ku pamięci Alberta Thomasa dłuta Paula Landowskiego w Genewie
Paul Landowski, Pomnik Albertowi Thomasowi, 1937, Genewa (Szwajcaria), fot. Autor niezidentyfikowany, 1948
Licencja: CC0, Źródło: Nationaal Archief, Haga (Holandia), Warunki licencji
Fotografia przedstawiająca Cztery rasy. Pomnik ku pamięci Alberta Thomasa dłuta Paula Landowskiego w Genewie

Cztery rasy. Pomnik ku pamięci Alberta Thomasa dłuta Paula Landowskiego w Genewie

Cztery rasy. Pomnik ku pamięci Alberta Thomasa dłuta Paula Landowskiego w Genewie

Warianty nazwy:

fr. Monument à Albert Thomas; Quatre Races

Przed siedzibą Międzynarodowej Organizacji Pracy na placu Alberta Thomasa w Genewie znajduje się granitowy monument dłuta francuskiego rzeźbiarza o polskich korzeniach, Paula Landowskiego (1875-1961). Odsłonięty 20 czerwca 1937 r., pomnik ukazujący zjednoczenie „czterech ras” upamiętnia Alberta Thomasa (1878-1932), francuskiego polityka, socjalistę, pierwszego dyrektora Międzynarodowego Biura Pracy (sekretariatu MOP), który wsławił się jako jeden z inicjatorów idei ustanowienia międzynarodowego prawa pracy. Uniwersalny przekaz rzeźby o solidarności pracy i potrzebie pokoju pozostaje wciąż aktualny, mimo że współczesna nauka odrzuca koncepcję czterech geograficznych ras, do której Landowski nawiązał w pomniku, traktując rasy raczej jako konstrukt społeczny.

Pomnik składa się z grupy figuralnej, usytuowanej na wysokim cokole, złożonej z czterech robotników o zróżnicowanym pochodzeniu etnicznym. Na podstawie pomnika wyryto inskrypcje zaczerpnięte z przemówień Thomasa:

„ON NE ME VOLE PAS MA VIE, JE LA DONNE / ALBERT THOMAS 1876-1932 PREMIER DIRECTEUR DU BUREAU INTERNATIONAL DU TRAVAIL / C'EST D'AUDACE ET DE FOI QUE LES ORGANISATIONS HUMAINES ONT BESOIN A LEUR NAISSANCE / LE TRAVAIL DOIT ETRE PLACE AU DESSUS DE TOUTES LES LUTTES DE CONCURRENCE / IL N'EST PAS UNE MARCHANDISE / LES HOMMES DE MON TEMPS ONT UN DEVOIR SACRE DE FAIRE LA PAIX" (Nie skradziono mi życia, ja je oddałem / Albert Thomas 1876–1932, pierwszy dyrektor Międzynarodowego Biura Pracy / To odwaga i wiara są tym, czego organizacje humanitarne potrzebują w momencie narodzin / Praca powinna być stawiana ponad wszelkie walki konkurencyjne / Nie jest towarem / Ludzie moich czasów mają święty obowiązek zaprowadzenia pokoju). 

Cztery kontynenty – cztery rasy 

22 kwietnia 1934 r. Landowski odnotował w swym dzienniku uwagi dotyczące ikonografii pomnika ku pamięci Thomasa: „Mon évocation des quatre partie du monde sera nouvelle. C'est en même temps celle du travail International. Le fondeur ou l'Europe. Le cercleur ou l'Afrique. Le coolie ou l'Asie. Le chasseur de Fourrures ou l'Amérique" (Moja wizja czterech części świata będzie nowatorska. Jest to zarazem wizja pracy międzynarodowej. Odlewnik – Europa. Robotnik rolny – Afryka. Kulis – Azja. Łowca futer – Ameryka). 

Przedstawiając robotników z różnych części globu, rzeźbiarz odwoływał się do historycznego podziału świata na cztery kontynenty, powszechnie uznawanego do połowy XX w. Ikonografia figur o różnym pochodzeniu etnicznym nawiązywała także do obowiązującej na przełomie XIX i XX w. metody podziału gatunku ludzkiego na „cztery rasy” w oparciu o kryteria geograficzne.

 

Osoby powiązane:

Czas powstania:

1937

Twórcy:

Paul Landowski (rzeźbiarz; Francja, Chiny, Brazylia)(podgląd)

Bibliografia i archiwalia:

  • J. Lalouette, Un peuple de statues. La célébration sculptée des grands hommes (France 1801-2018), Paris 2018, 92

Słowa kluczowe:

Publikacja:

20.11.2024

Ostatnia aktualizacja:

12.05.2026

Opracowanie:

Muszkowska Maria
rozwiń
Kamienny pomnik w Genewie z czterema stojącymi postaciami na wysokim cokole i płaskorzeźbami poniżej. Na cokole widnieje napis Albert Thomas oraz tekst po francusku. Fotografia przedstawiająca Cztery rasy. Pomnik ku pamięci Alberta Thomasa dłuta Paula Landowskiego w Genewie Galeria obiektu +1
Paul Landowski, Pomnik Albertowi Thomasowi, 1937, Genewa (Szwajcaria), fot. Henk Monster, 2017
Czarno biała fotografia pomnika z czterema stojącymi postaciami na wysokim cokole przed gmachem Międzynarodowego Biura Pracy w Genewie. Fotografia przedstawiająca Cztery rasy. Pomnik ku pamięci Alberta Thomasa dłuta Paula Landowskiego w Genewie Galeria obiektu +1
Paul Landowski, Pomnik Albertowi Thomasowi, 1937, Genewa (Szwajcaria), fot. Autor niezidentyfikowany, 1948

Projekty powiązane

1
  • Katalog poloników Zobacz