Tuż przed wkroczeniem wojsk amerykańskich na obszar Zagłębia Ruhry, między 20 a 23 marca 1945 r. w okolicach Arnsbergu żołnierze SS i Wehrmachtu dokonali masakr, w których zginęło 208 radzieckich i polskich robotników przymusowych. 20/21.03.1945 r. w Warstein, w dolinie Langenbachtal, komando egzekucyjne pod dowództwem SS-Oberfeldrichter Wolfganga Wetzlinga zamordowało 71 osób – 14 mężczyzn, 56 kobiet i jedno małe dziecko. 21/22.03.1945 r. członkowie komanda porucznika Wehrmachtu Helmuta Gaedta zastrzelili 80 osób w okolicach Eversbergu. W nocy 22/23.03.1945 r. nieopodal miejscowości Suttrop, na leśnym obszarze „Im Stein“ zamordowano 35 mężczyzn i 21 kobiet.
Zbrodnie popełnione w Warstein i Suttrop zostały ujawnione przez Amerykanów w maju 1945 r., dokonano wówczas ekshumacji zamordowanych, których pochowano następnie w tych samych miejscowościach. Zbrodnia w Eversbergu została odkryta w 1946 r. przez Brytyjczyków, ekshumowane wówczas ciała przeniesiono na cmentarz Fulmecke w Meschede, gdzie w czasie I wojny światowej chowano jeńców wojennych zmarłych w miejscowym obozie. W 1964 r. ciała pomordowanych z Suttrop i Warstein – poza siedmioma ciałami, których nie udało się odnaleźć w Suttrop – przeniesiono na cmentarz Fulmecke w Meschede. Łącznie pochowanych jest tutaj 287 osób. Oficjalne listy pochowanych podają, że spoczywa tutaj 16 polskich obywateli.
Ofiary wspomnianych egzekucji pochowane w Meschede nie zostały upamiętnione imiennie. Na cmentarzu znajduje się ustawiona w 1989 r. metalowa tablica z inskrypcją w języku niemieckim o historii cmentarza, rzeźba przedstawiająca francuskiego żołnierza wykonana przez nieznanych francuskich jeńców wojennych oraz obelisk ustawiony po II wojnie światowej przez ZSRR.
Poniżej podane nazwiska zamordowanych Polaków zostały zamieszczone w książce: M. Weidnera, Die Toten von Meschede. Ein Kriegsendphaseverbrechen im März: Rekontruktion, Strafverfolgung, Erinnerungskultur, wyd. LWL-Institüt für westfälische Regionalgeschichte Landschaftsverband Westfalen-Lippe, 2025. Nazwiska pochowanych Polaków wymagają dalszej weryfikacji z uwagi na ich zniekształcone brzmienie. W przypadku dwóch osób - Pronka Genadi oraz Scholubak Wladimir – nie jest do końca pewne, czy byli oni obywatelami II RP czy ZSRR.
Ponadto wśród pochowanych znajduje się 6 nieznanych Polaków. Informacje pochodzą z raportu z ekshumacji w Suttrop i Warstein z zasobu Arolsen Archives.
1. Niezidentyfikowana Polka, około 21 lat – zamordowana w Warstein
2. Niezidentyfikowana Polka, około 20 lat - zamordowana w Warstein
3. Niezidentyfikowana Polka, około 23 lat - zamordowana w Warstein
4. Niezidentyfikowany Polak – zamordowany w Warstein
5. Niezidentyfikowane dziecko narodowości polskiej, 7 miesięcy – zamordowane w Suttrop (matka – Stanisława Zavatzka)
6. Niezidentyfikowany Polak – zamordowany w Suttrop
Przy opracowaniu wpisu korzystano z artykułu na stronie Porta Polonika https://www.porta-polonica.de/pl/atlas-miejsc-pami%C4%99ci/masakra-w-lesie-kolo-arnsbergu-nazistowska-zbrodnia-przeciwko-rosyjskim-i?page=1#body-top oraz z informacji przekazanych przez Konsulat Generalny RP w Kolonii.

Aleksandra Wojda (MKiDN)