Nota prasowa opisująca przekazanie ok. 2,5 tys. rękopisów do Biblioteki Zakładu Narodowego im. Ossolińskich we Lwowie. Jak podano w artykule to jedna z największych prywatnych kolekcji w Polsce, zebrana przez dra Czołowskiego, który teraz przekazał ją do Biblioteki. Rękopisy datowane są nawet na koniec XIII wieku (np. kronika Marcina Polaka) (Źródło: „Ilustrowany Kurier Codzienny”, Kraków 1936, nr 146, s. 13, za: Małopolska Biblioteka Cyfrowa).

Uwspółcześniony odczyt tekstu

Wspaniały dar dla Zakładu Narodowego im. Ossolińskich

Dr Aleksander Czołowski ofiarował cenny zbiór rękopisów. Ze Lwowa donosi (C): W niedzielę 24 bm. dokonał dyrektor archiwum i muzeum m. Lwowa dr Aleksander Czołowski aktu przekazania swego wspaniałego zbioru 2 500 rękopisów na własność Biblioteki Zakładu Narodowego im. Ossolińskich we Lwowie. Zbiór ten, bodaj jeden z największych prywatnych kolekcji w Polsce, powstał wysiłkiem i staraniem jednego człowieka. 

Dr Czołowski zbierał od najwcześniejszej młodości zabytki kultury narodowej, opanowany szlachetną pasją zbieracza, przede wszystkim zaś pragnieniem ratowania ginących świadków historii od zagłady i zniszczenia. Wieloletnie doświadczenie, głębokie znawstwo, gruntowna wiedza historyczna, niemniej szczęśliwa ręka pozwoliły ofiarodawcy zgromadzić w zacisznym domu przy ul. Wronowskiej nr 7 ogromny zbiór rękopisów, który obecnie ofiarował Ossolineum, udostępniając tym samym skarb polskiemu światowi naukowemu. 

Darowane rękopisy sięgają chronologicznie końca XIII wieku (kronika Marcina Polaka) i obejmują materiał historyczny i archiwalny do czasów ostatnich. Są wśród nich statuty krzyżackie z XV wieku, księgi skarbowe, diariusze, pamiętniki, „Silva rerum” i t. d. Osobny potężny dział stanowią Galicjana, tj. materiały do dziejów b. Galicji, tudzież bezcenny zbiór inwentarzy oraz opisów zamków i pałaców magnackich, skarbców i bibliotek. 

Sumariusze i inwentarze dóbr i majątków, w ilości około 60 fascykułów, materiały do historii kościołów, klasztorów i cerkwi, mnóstwo ksiąg miejskich, żup solnych i t. p. dopełniają całości kolekcji, stanowiącej pierwszorzędny materiał do historii politycznej, gospodarczej i kulturalnej, do krajoznawstwa i dziejów rodzin szlacheckich, zwłaszcza Ziemi Czerwieńskiej, Podola, Wołynia i Ukrainy. Zbiór rękopisów Zakładu, liczący już prawie 10 000 numerów, wzbogaca się znakomicie darem dra Czołowskiego. Sam zaś ofiarodawca staje w rzędzie dobrze zasłużonych mecenasów Zakładu Narodowego im. Ossolińskich.