W związku z wybuchem wojny na terenie Ukrainy oraz zagrożeniem, jakie działania wojenne stanowią dla znajdującego się tam materialnego dziedzictwa kulturowego, Instytut Polonika podjął natychmiastowe działania z zakresu ochrony zabytków. Podstawowym elementem minimalizacji konsekwencji ich utraty jest opracowanie odpowiedniej dokumentacji, dlatego też podjęto decyzję wykonania skanowania laserowego najważniejszych obiektów.

Skaning laserowy jest obecnie najskuteczniejszą i najbardziej precyzyjną metodą inwentaryzacji, która w stosunkowo krótkim czasie pozwala na pozyskanie dużej ilości danych o wysokiej dokładności. 

Skany 3D obiektów zabytkowych mają wiele przydatnych zastosowań: są kluczowe dla prowadzenia badań naukowych i prac konserwatorskich, mogą być wykorzystywane w celach popularyzatorskich i edukacyjnych, a co najważniejsze w tym przypadku, są nieocenioną pomocą dla architektów i konserwatorów pracujących przy rekonstrukcjach.

W pierwszej kolejności Instytut zlecił wykonanie skanowania laserowego najcenniejszych kościołów z terenu obwodu lwowskiego:

• Cerkwi Najświętszej Eucharystii (dawnego Kościoła Bożego Ciała) we Lwowie,
• Cerkwi św. Andrzeja (dawnego Kościoła św. Andrzeja) we Lwowie
• Cerkwi Opieki Matki Bożej (dawnego Kościoła św. Mikołaja) we Lwowie,
• Kościołów pw. Wniebowzięcia NMP, św. Krzyża i św. Bartłomieja w Drohobyczu.

Obiekty te, ze względu na swoją wartość historyczną i artystyczną, od dawna leżą w polu zainteresowania Instytutu Polonika. W poprzednich latach Instytut finansował i koordynował szereg związanych z nimi projektów konserwatorskich. Dzięki skanowaniu laserowemu utrwalony został dokładny wygląd świątyń, stan ich zachowania i wymiary, dzięki czemu, w razie ewentualnego zniszczenia w czasie działań wojennych, możliwa będzie późniejsza rekonstrukcja. 

Ponadto zapisane w postaci chmury punktów cyfrowe wersje zeskanowanych zabytków mogą zostać poddane dalszej obróbce, co stanowi istotne wsparcie przy dalszych pracach konserwatorskich.

Realizator: SKEIRON Sp. z o.o.

Instytut Polonika, kontynuując skanowanie laserowe najcenniejszych kościołów w Ukrainie, zlecił skanowanie kolejnych kilku świątyń:

• Kolegiaty św. Wawrzyńca w Żółkwi,
• Cerkwi greckokatolickiej pw. św. Jozafata Kuncewicza Biskupa i Męczennika w Żółkwi (dawnego Kościoła Dominikanów),
• Kościoła pw. Opieki św. Józefa w Rawie Ruskiej,
• Kościoła pw. św. Michała Archanioła oraz Klasztoru Reformatów w Rawie Ruskiej,
• Katedry pw. Świętych Apostołów Piotra i Pawła w Kamieńcu Podolskim,
• Kościoła pw. św. Mikołaja oraz Klasztoru Dominikanów w Kamieńcu Podolskim,
• Soboru Archikatedralnego św. Jura we Lwowie.

Realizator: SKEIRON Sp. z o.o.

Instytut zlecił wykonanie skanowania laserowego osiem drewnianych cerkwi z listy światowego dziedzictwa UNESCO. Są to obiekty znajdujące się w:

obwodzie lwowskim:

• Cerkiew Zesłania Ducha Świętego w Potyliczu,
• Cerkiew św. Dymitra w Matkowie,
• Cerkiew Świętej Trójcy w Żółkwi,
• Cerkiew św. Jerzego w Drohobyczu,

w obwodzie iwanofrankiwskim:

• Cerkiew św. Ducha w Rohatyniu,
• Cerkiew Narodzenia Theotokos w Werbiążu Niżnym,

oraz w obwodzie zakarpackim:

• Cerkiew Wniebowstąpienia Pańskiego w Jasinie,
• Cerkiew św. Michała Archanioła w Użoku.

Realizator: 3Deling

W ramach współpracy z Lwowską Obwodową Administracją Państwową Instytut POLONIKA podjął się sfinansowania skaningu laserowego kolejnych 13 obiektów. Do digitalizacji wytypowane zostały zabytki z terenu obwodu, dla których toczące się działania wojenne stanowią największe zagrożenie. Są to:

• Niesłuchów - Cerkiew św. Michała Archanioła,
• Wisłoboki - Cerkiew Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny,
• Milatyn Nowy - Kościół Podwyższenia Krzyża Świętego,
• Milatyn Nowy - zajazd (karczma),
• Milatyn Nowy – pomnik poświęcony zwycięstwie w bitwie pod Chocimiem,
• Stary Dobrotwór - Kaplica św. Dymitra,
• Krasne - Cerkiew św. Proroka Eliasza,
• Bojaniec - Cerkiew św. Michała Archanioła,
• Mitulin - Cerkiew Opieki Matki Bożej,
• Popiele - Cerkiew Opieki Przenajświętszej Maryi Panny,
• Wierzbiany - Cerkiew Narodzenia Przenajświętszej Bogurodzicy,
• Brzozdowce - Kościół pw. Podwyższenia Krzyża Świętego,
• Czerepin - Cerkiew Spotkania Pańskiego.

Realizator: SKEIRON Sp. z o.o.

Prace konserwatorskie realizowane w ramach programu strategicznego Instytutu Polonika „Ochrona polskiego dziedzictwa kulturowego za granicą”.