Grób Polaków - niemieckich jeńców wojennych na cmentarzu w dzielnicy Moholt, fot. Haakon Vinje, Norwegian War Graves Service, 2024, wszelkie prawa zastrzeżone
Licencja: wszystkie prawa zastrzeżone, Źródło: Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego, Warunki licencji
Fotografia przedstawiająca Grób Polaków - niemieckich jeńców wojennych na cmentarzu w dzielnicy Moholt

Grób Polaków - niemieckich jeńców wojennych na cmentarzu w dzielnicy Moholt

Grób Polaków - niemieckich jeńców wojennych na cmentarzu w dzielnicy Moholt

W czasie II wojny światowej na obszarze Norwegii zostało zatrudnionych około 7100 Polaków sprowadzonych przez Organizację Todt oraz około 1800 jeńców wojennych polskiej narodowości, przywiezionych przez Niemców z Rzeszy Niemieckiej wiosną 1942 r. Pracowali oni przy budowie fortyfikacji, bunkrów, baz dla okrętów podwodnych i innych elementów infrastruktury wojskowej. Niektórzy spośród nich zmarli lub zginęli zastrzeleni przez okupanta. 

W trakcie komasacji polskich grobów, przeprowadzonej przez Norwegów jesienią 1954 r., odszukane pochówki zmarłych jeńców i przymusowych robotników polskiej narodowości ekshumowano z różnych miejsc w Norwegii i przeniesiono na cmentarze w Oslo, Trondheim i Hakvik. 

Na cmentarzu w Moholt na przedmieściach Trondheim złożono szczątki dziesięciu Polaków, przy czym personaliów czterech z nich nie udało się ustalić. Na obrzeżach Trondheim odszukano miejsca pochówku Jana Rogalskiego, Henryka Pietrasa, Antoniego Dąbrowskiego, Antoniego Komorniczaka i Tadeusza Franczyka. Stanisław Balicki pierwotnie został pochowany w Overhalla w regionie Trøndelag obok Rosjanina i Niemca, wszystkich trzech ekshumowano i przeniesiono na miejsca przeznaczone na pochówki zmarłych zgodnie z ich narodowością. 

Urządzenie zbiorowego grobu na cmentarzu w Moholt zaprojektował w 1957 r. rzeźbiarz Gunnar Janson. Nadał mu kształt prostopadłościennej bryły, na której umieścił motyw płonącej pochodni, który jest często spotykany na norweskich grobach. 

Na pomniku wyryta została inskrypcja w językach polskim i norweskim: „PAMIĘCI 10 POLSKICH OBYWATELI KTÓRZY STRACILI ŻYCIE / W NORWEGII W LATACH WOJNY 1940-45 I ZOSTALI TUTAJ POCHOWANI”. 

U stóp pomnika umieszczono indywidualne tabliczki, na sześciu z nich znajdują się imiona i nazwiska pochowanych. Koszty wykonania pomników na urządzonych w tym samym czasie polskich grobach wojennych w Norwegii poniosło państwo norweskie. Uroczystości odsłonięcia odbyły się centralnie na cmentarzu w Hakvik w dniu 28 lipca 1957 r. W późniejszym okresie na pomniku w Trondheim został umieszczony metalowy krucyfiks i orzeł w koronie.

Publikacja:

18.12.2023

Ostatnia aktualizacja:

25.02.2026

Opracowanie:

Regina Piątek (MKiDN)
rozwiń
Grób Polaków - niemieckich jeńców wojennych na cmentarzu w dzielnicy Moholt, fot. Haakon Vinje, Norwegian War Graves Service, 2024, wszelkie prawa zastrzeżone

Projekty powiązane

1
  • Katalog cmentarzy wojennych MKiDN Zobacz