W latach 1915-1918 wojska austro-węgierskie i rosyjskie stoczyły wiele bitew i potyczek w okolicach Kołomyi, miasto wielokrotnie przechodziło z rąk do rąk. U boku żołnierzy austriackich walczyli żołnierze Legionów Polskich, stanowiąc oddzielną formację armii austro-węgierskiej. Z czasu tych walk pochodzą groby, które znajdują się w części wojskowej cmentarza katolickiego. Pochowano tu zarówno legionistów polskich jak i żołnierzy austriackich. Nie ustalono dokładnej liczby pochówków, wiadomo jedynie, że w okresie od 30.04.1915 do 18.02.1916 spoczęło tu 629 żołnierzy i oficerów.
Następca tronu austro-węgierskiego Karl Franz Habsburg, generał kawalerii Karl von Pflanzer-Baltin oraz żona radcy ambasady USA Thomasa Kardeca – Maria, przeznaczyli fundusze na budowę pomnika poległych żołnierzy. Pomnik wzniesiono w kształcie przysadzistego pylonu od góry zakończonego kilkustopniową podstawą zwieńczoną orłem na skale, u stóp którego leży nagi miecz, armatnia lufa i złamane koło. Po bokach i z tyłu umieszczono betonowe ławy przylegające do ścian, od frontu – niewielki betonowy ołtarzyk. Górna część ścian ozdobiona jest płaskorzeźbami odciśniętymi w sztucznym kamieniu, przedstawiającymi pieszych i konnych wojowników w strojach antycznych. Płyciny poniżej płaskorzeźb wypełniono białymi marmurowymi płytami z nazwiskami poległych żołnierzy, w tym polskich legionistów. Na frontonie pomnika umieszczono tablicę pamiątkową z napisem w języku niemieckim: „Panteon wojskowy dla poległych żołnierzy Kołomyi, ufundowany w 1915 roku, w czasach słynnego panowania Jego Królewskiej Mości Franciszka Józefa – cesarza Austrii, króla Węgier i M.R.S. Mary Kardeca w hojny sposób i pod kierownictwem komendanta imperatorskiej armii królewskiej Karla von Pflanzer-Baltin”.
Po II wojnie światowej płyty z nazwiskami żołnierzy zostały zerwane z pomnika, a mogiły żołnierskie ulegały stopniowemu zniszczeniu i zanikowi. Do lat 90. XX wieku zachowała się niewielka liczba mogił i krzyży nagrobnych.
Po 1991 r. z inicjatywy miejscowych władz ukraińskich w okolicach monumentalnego pomnika ustawiono kilka starych krzyży żołnierskich, co ma symbolizować cmentarz wojskowy z I wojny światowej. Niestety, krzyże te ustawiono nie na grobach żołnierzy lecz w miejscu, gdzie znajdowały się mogiły Polaków zmarłych w latach 1918-1919 w ukraińskim obozie internowania w Kosaczowie. Przeprowadzono także remont pomnika, jednak podczas remontu całkowicie zmieniono jego symbolikę i przeznaczenie – zatynkowano 4 płaszczyzny powstałe po wyrwaniu marmurowych płyt z nazwiskami żołnierzy poległych w l. 1915-1916; do ściany frontalnej, gdzie nad ołtarzem polowym znajdował się marmurowy biały krzyż z napisem w języku niemieckim, przymocowano 90 metalowych czarnych tablic imiennych z nazwiskami strzelców Ukraińskiej Halickiej Armii, poległych w 1919 r.; dodano tryzub oraz napisy ukraińskie. Obecna inskrypcja brzmi: „Wieczna Chwała Bohaterom / niech Wam się przyśni szczęśliwa Ukraina”.

Opracowała T. Zachara / MKiDN, IX 2025