Grób Polaków zamordowanych przez Ukraińską Powstańczą Armię (UPA), fot. Rada OPWiM, 2007
Licencja: wszystkie prawa zastrzeżone
Fotografia przedstawiająca Grób Polaków zamordowanych przez Ukraińską Powstańczą Armię (UPA)
Grób Polaków zamordowanych przez Ukraińską Powstańczą Armię (UPA), fot. Rada OPWiM, 2007
Licencja: wszystkie prawa zastrzeżone
Fotografia przedstawiająca Grób Polaków zamordowanych przez Ukraińską Powstańczą Armię (UPA)
Grób Polaków zamordowanych przez Ukraińską Powstańczą Armię (UPA), fot. Rada OPWiM, 2007
Licencja: wszystkie prawa zastrzeżone
Fotografia przedstawiająca Grób Polaków zamordowanych przez Ukraińską Powstańczą Armię (UPA)
Grób Polaków zamordowanych przez Ukraińską Powstańczą Armię (UPA), fot. Rada OPWiM, 2007
Licencja: wszystkie prawa zastrzeżone
Fotografia przedstawiająca Grób Polaków zamordowanych przez Ukraińską Powstańczą Armię (UPA)

Grób Polaków zamordowanych przez Ukraińską Powstańczą Armię (UPA)

Grób Polaków zamordowanych przez Ukraińską Powstańczą Armię (UPA)

Leżące nieopodal Białki Lipniki Berezneńskie były kolonią polską, założoną w połowie XIX w. na terenie dóbr Mikołaja Rybczyńskiego. Mieszkańcy wyróżniali się aktywnością społeczną i patriotyzmem. Szczególnie czynna była rodzina Hermaszewskich (przodków kosmonauty Mirosława Hermaszewskiego).

W styczniu 1943 r., wobec zagrożenia ze strony Ukraińskiej Powstańczej Armii (UPA), we wsi zorganizowano grupę samoobrony, której komendantami zostali Szczepan Hajdamowicz i Edmund Bielawski. Napad na ludność polską nastąpił nocą 26.04.1943 r. We wsi przebywało wtedy ok. 700 osób - oprócz stałych mieszkańców było tu wielu uciekinierów ze wsi i kolonii: Grusza, Hołubne, Młodzianówka, Zamostyszcze, Studniaki, Pańków, Police, Sarkówka, Wielkie Pole, Zalesie, Grobelki, Nowiny (wszystkie gm. Berezne) oraz Józefówka i Marcelówka (te dwie w gm. Ludwipol). Wobec znacznej przewagi napastników jedyną szansą ocalenia była ucieczka: zdecydowano się ewakuować ludność do majątku Zurne pod Bereznem, ochranianego przez Niemców. W ten sposób udało się ocalić ok. 500 osób. 

W wyniku napadu zginęło 180 osób, pozostali przy życiu Polacy pochowali ich po odejściu napastników we wspólnej mogile obok budynku Domu Ludowego. W 1975 r. mogiłę ekshumowano i szczątki ofiar przeniesiono na cmentarz prawosławny we wsi Białka. Na grobie tym, o powierzchni ok. 12 m2, postawiono obelisk z tablicą w języku ukraińskim. Napis ten był zmieniany, prawdopodobnie w latach 90. XX w., obecnie brzmi następująco (w tłumaczeniu na język polski): „Tutaj pogrzebano szczątki ofiar wsi Lipniki, którzy zginęli tragicznie w 1943 r. Wieczna pamięć”. Inskrypcja ta nosi ślady ingerencji - napis wskazywał jako morderców członków OUN-UPA, ale słowa te zostały usunięte przez nieznanych sprawców. 

W 1995 r. Władysław Hermaszewski (brat kosmonauty) za zgodą burmistrza Białki ufundował i postawił obok obelisku dębowy krzyż z tablicą, na której umieszczono nazwiska ofiar. Inskrypcja w języku polskim głosi: „Wieczny pokój ś.p. mieszkańcom wsi Lipniki poległym tragicznie w marcu 1943 r. Ci, którzy przeżyli, 1995 rok”.

Publikacja:

10.08.2024

Ostatnia aktualizacja:

25.02.2026

Opracowanie:

Teresa Zachara (MKiDN)
rozwiń
Grób Polaków zamordowanych przez Ukraińską Powstańczą Armię w 1943 roku, znajdujący się na cmentarzu z drzewami i czarnym pomnikiem z inskrypcjami. Wokół umieszczone są wieńce i kwiaty. Fotografia przedstawiająca Grób Polaków zamordowanych przez Ukraińską Powstańczą Armię (UPA) Galeria obiektu +3
Grób Polaków zamordowanych przez Ukraińską Powstańczą Armię (UPA), fot. Rada OPWiM, 2007
Czarny obelisk z ukraińskim napisem stoi obok drewnianego krzyża z figurą Chrystusa. U podstawy znajdują się kwiaty i wieniec. W tle widoczne są drzewa i ogrodzenie. Fotografia przedstawiająca Grób Polaków zamordowanych przez Ukraińską Powstańczą Armię (UPA) Galeria obiektu +3
Grób Polaków zamordowanych przez Ukraińską Powstańczą Armię (UPA), fot. Rada OPWiM, 2007
Tablica na grobie z ukraińskim tekstem upamiętniająca ponowny pochówek mieszkańców wsi Lipniki, którzy zginęli tragicznie w 1943 roku. Elementy dekoracyjne to krzyż i motywy roślinne. Fotografia przedstawiająca Grób Polaków zamordowanych przez Ukraińską Powstańczą Armię (UPA) Galeria obiektu +3
Grób Polaków zamordowanych przez Ukraińską Powstańczą Armię (UPA), fot. Rada OPWiM, 2007
Metalowa tablica na drewnianym krzyżu z napisem: 'Wieczny pokój ś.p. mieszkańcom Lipnik poległym tragicznie w marcu 1943 r. Ci, którzy przeżyli, 1995 r.' Fotografia przedstawiająca Grób Polaków zamordowanych przez Ukraińską Powstańczą Armię (UPA) Galeria obiektu +3
Grób Polaków zamordowanych przez Ukraińską Powstańczą Armię (UPA), fot. Rada OPWiM, 2007

Projekty powiązane

1
  • Grób Polaków zamordowanych przez Ukraińską Powstańczą Armię w 1943 roku, znajdujący się na cmentarzu z drzewami i czarnym pomnikiem z inskrypcjami. Wokół umieszczone są wieńce i kwiaty.
    Katalog cmentarzy wojennych MKiDN Zobacz