Groby polskich lotników i marynarzy na cmentarzu kapucynów, Kalkara, fot. 2003, Rada OPWiM, wszelkie prawa zastrzeżone
Licencja: wszystkie prawa zastrzeżone, Źródło: Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego, Warunki licencji
Fotografia przedstawiająca Groby polskich lotników i marynarzy na cmentarzu kapucynów

Groby polskich lotników i marynarzy na cmentarzu kapucynów

Groby polskich lotników i marynarzy na cmentarzu kapucynów

Zabiegi gen. Władysława Sikorskiego, aby w skład brytyjskiego dywizjonu do zadań specjalnych włączone zostały polskie załogi celem nawiązania współpracy z armią podziemną w kraju, zostały uwieńczone sukcesem w połowie 1941 r. Wówczas to do 138 dywizjonu, który początkowo stacjonował na lotnisku Newmarket, a później Tempsford pod Cambridge, przydzielone zostały trzy polskie załogi. Rozpoczęły one pracę dla brytyjskiego Kierownictwa Operacji Specjalnych (Special Operations Executive – SOE) wykonując loty nad okupowane przez Niemców kraje, w tym Polskę. Od sierpnia do grudnia 1942 r. załogi polskie 138 dywizjonu wykonały 10 lotów do Polski oraz wiele lotów do innych państw, okupowanych przez Niemców. W lotach tych uczestniczyła także załoga por. Z. Idzikowskiego, która jednakże, wbrew obietnicom brytyjskiego marszałka, została użyta niezgodnie ze swoim przeznaczeniem do lotu nad Maltę, wykonując zadanie transportowe.
17.12.1942 r. w nocy, w czasie startu do lotu transportowego do Anglii Halifax ze 138 dywizjonu do zadań specjalnych (138 Special Dutes Squadron) RAF w Tempsford rozbił się na skraju lotniska Zeitun – laValetta. Zginęła cała załoga: por. Zbigniew Idzikowski, por. Krzysztof Leon Dobromirski, por. Stanisław Pankiewicz, st. sierż. Oskar Franciszek Zieliński, sierż. Alfred Edmund Kleniewski, sierż. Roman Wysocki oraz dwóch podoficerów brytyjskich i 8 pasażerów.
Groby polskich lotników znajdują się w części protestanckiej Cmentarza Morskiego (nazywanego też Cmentarzem Kapucynów) w miejscowości Kalkara, usytuowane są w sektorach E i F. Tutaj, z uwagi na warunki geologiczne, wyjątkowo zdecydowano się na tworzenie mogił zbiorowych.
Na grobie, w którym spoczywają 3 lotnicy brytyjscy oraz L. Dobromirski, Z. Idzikowski i St. Pankiewicz, położono poziomą płytę z odznaką Królewskich Sił Powietrznych i inskrypcją w języku angielskim. Część inskrypcji upamiętniająca Polaków brzmi: „por. / K. L. Dubromisski / Polish Air Force / 17th. December 1942 / por. / Zbigniew Idzikowski / Polish Air Force / 17th. December 1942 / por. Staniław Pankiewicz / Polish Air Force / 17th. December 1942” (w inskrypcji występują błędy w zapisie imion i nazwisk Polaków).
A. E. Kleniewski i R. Wysocki spoczywają we wspólnym grobie z jednym z lotników brytyjskich. Na mogile znajduje się pozioma płyta; przy każdej inskrypcji upamiętniającej polskiego lotnika wyryto godło Polski. Inskrypcje ku czci polskich lotników brzmią: „sierż. / A. E. Kleniewski / Polish Air Force / 17th. December 1942 Age 24 / sierż. / R. Wysocki / Polish Air Force / 17th. December 1942 Age 26”.
O. F. Zieliński spoczywa w grobie zbiorowym wraz z 5 lotnikami brytyjskimi. Przy jego nazwisku wyryto godło Polski. Inskrypcja brzmi: „st. sierż. / O. F. Zielinski / Polish Air Force / 17th. December 1942 Age 32” (tu też występuje błąd w nazwisku – brak polskich liter).
Na tym cmentarzu, w sektorze P, pogrzebano również dwóch marynarzy z załogi okrętu podwodnego ORP „Sokół” – spoczywają tu mat Wacław Kostuch (zm. 26.09.1943 r.) i st. marynarz Józef Paszek (zm. 25.03.1942 r.). J. Paszek zginął w czasie nalotu bombowego na okręt, który cumował w stoczni w celu wykonania napraw. Okoliczności śmierci W. Kostucha nie zostały ustalone.
Kwatera grobów wojennych, w której spoczywają również żołnierze innych narodowości, znajduje się pod opieką i zarządem Komisji Grobów Wojennych Wspólnoty Narodów (Commonwealth War Graves Commission – CWGC). Informacje o nekropolii wraz z wykazem pochowanych oraz zdjęcia cmentarza znajdują się na stronie internetowej https://www.cwgc.org/visit-us/find-cemeteries-memorials/cemetery-details/11204/malta-capuccini-naval-cemetery/.

Opracowanie:

Regina Piątek (MKiDN), Teresa Zachara (MKiDN)
rozwiń
Brązowa tablica pamiątkowa w Kalkarze z orłem polskim i dwujęzyczną inskrypcją ku czci polskich marynarzy i lotników poległych w służbie ojczyzny w walkach o Maltę w latach 1942 i 1943.
Groby polskich lotników i marynarzy na cmentarzu kapucynów, Kalkara, fot. 2003, Rada OPWiM, wszelkie prawa zastrzeżone

Lista osób pochowanych

8
Pokaż na stronie:

Projekty powiązane

1
  • Brązowa tablica pamiątkowa w Kalkarze z orłem polskim i dwujęzyczną inskrypcją ku czci polskich marynarzy i lotników poległych w służbie ojczyzny w walkach o Maltę w latach 1942 i 1943.
    Katalog cmentarzy wojennych MKiDN Zobacz