Masowe groby ofiar represji stalinowskich, upamiętnione pomnikiem, fot. MSZ, 2021
Licencja: wszystkie prawa zastrzeżone
Fotografia przedstawiająca Masowe groby ofiar represji stalinowskich, upamiętnione pomnikiem
Masowe groby ofiar represji stalinowskich, upamiętnione pomnikiem, fot. MSZ, 2023
Licencja: wszystkie prawa zastrzeżone
Fotografia przedstawiająca Masowe groby ofiar represji stalinowskich, upamiętnione pomnikiem

Masowe groby ofiar represji stalinowskich, upamiętnione pomnikiem

Masowe groby ofiar represji stalinowskich, upamiętnione pomnikiem

Niedaleko od osiedla Piwowarycha znajdują się groby ofiar masowych egzekucji, dokonanych przez NKWD w latach 1937-1938. Miejsce to obejmuje teren 175 ha; otrzymało ono status pomnika po odkryciu tam w 1989 r. 3 rowów - mogił zbiorowych. Ofiary były przysypane zaledwie 30-centymetrową warstwą ziemi.

Wśród zidentyfikowanych nazwisk ofiar występują nazwiska Polaków represjonowanych w latach 1935-1938 z terenów wschodniej Białorusi i Ukrainy - tzw. Dzierżyńszczyzny i Marchlewszczyzny.

Odkryte mogiły stanowią tylko część wielkiego cmentarzyska, ponieważ wiadomym jest, iż pod Piwowarychą rozstrzeliwano ofiary z całego obwodu irkuckiego.

Memoriał w tym miejscu odsłonięto 11.11.1989 r. Było to pierwsze miejsce masowych pochówków ofiar represji, któremu we współczesnej Rosji oficjalnie nadano status cmentarza. Od tego czasu rodziny ofiar spontanicznie instalują tu tablice z napisami i zdjęciami osób rozstrzelanych i zamęczonych w stalinowskich więzieniach w latach 1937-1938.

Polskie upamiętnienie w Piwowarysze powstało w 2015 r. z inicjatywy Polskiej Autonomii Kulturalnej „Ogniwo” i Konsulatu RP w Irkucku. Mało ono formę płyty nagrobnej z wizerunkiem płaczącej postaci. Pod wyrytym na płycie krzyżem znajdował się napis w języku rosyjskim: „Tak wstyd jest przed tymi, których już nie ma za czyny tych, którzy przynieśli tyle nieszczęść. Pamiętamy, bolejemy”. Poniżej po polsku: „Spoczywajcie w pokoju”.

Pod koniec kwietnia 2023 r. pomnik polski oraz stojący nieopodal litewski krzyż zostały usunięte - pracownik ochrony tego kompleksu memorialnego poinformował, że aktu tego dokonano „w związku z prowadzonymi pracami rekonstrukcyjnymi i wytyczeniem nowych alejek prowadzących do centralnego obelisku”, jednak nie można wykluczyć politycznego podłoża tej decyzji.

Publikacja:

27.06.2023

Ostatnia aktualizacja:

26.02.2026

Opracowanie:

Teresa Zachara (MKiDN)
rozwiń
Ofiary zbrodni sow. do 1939 r. - egzekucje zbiorowe Fotografia przedstawiająca Masowe groby ofiar represji stalinowskich, upamiętnione pomnikiem Galeria obiektu +1
Masowe groby ofiar represji stalinowskich, upamiętnione pomnikiem, fot. MSZ, 2021
Ofiary zbrodni sow. do 1939 r. - egzekucje zbiorowe Fotografia przedstawiająca Masowe groby ofiar represji stalinowskich, upamiętnione pomnikiem Galeria obiektu +1
Masowe groby ofiar represji stalinowskich, upamiętnione pomnikiem, fot. MSZ, 2023

Projekty powiązane

1
  • Ofiary zbrodni sow. do 1939 r. - egzekucje zbiorowe
    Katalog cmentarzy wojennych MKiDN Zobacz