Mogiła 30 polskich oficerów saperów, którzy zginęli 18.06.1940 r. na dworcu w Thouars, fot. merostwo Thouars, październik 2018, wszelkie prawa zastrzeżone
Licencja: wszystkie prawa zastrzeżone, Źródło: Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego, Warunki licencji
Fotografia przedstawiająca Mogiła 30 polskich oficerów saperów, którzy zginęli 18 czerwca 1940 r. na dworcu w Thouars
Mogiła 30 polskich oficerów saperów, którzy zginęli 18.06.1940 r. na dworcu w Thouars, fot. MKiDN, lipiec 2018, wszelkie prawa zastrzeżone
Licencja: wszystkie prawa zastrzeżone, Źródło: Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego, Warunki licencji
Fotografia przedstawiająca Mogiła 30 polskich oficerów saperów, którzy zginęli 18 czerwca 1940 r. na dworcu w Thouars

Mogiła 30 polskich oficerów saperów, którzy zginęli 18 czerwca 1940 r. na dworcu w Thouars

Mogiła 30 polskich oficerów saperów, którzy zginęli 18 czerwca 1940 r. na dworcu w Thouars

W Thouars w 1940 r. został zorganizowany Ośrodek Wyszkolenia Oficerów Saperów w celu przeszkolenia, według reguł francuskich, oficerów polskich przybywających stopniowo do Francji z Rumunii i Węgier. Instruktorami w Ośrodku byli oficerowie, którzy ukończyli już kurs przeszkolenia we francuskiej Szkole Inżynierii w Wersalu. W zajęciach, które rozpoczęły się w kwietniu 1940 r., brało udział początkowo około 50 oficerów, w trakcie trwania kursu liczba uczestników wzrosła do 80. 

Na skutek niepowodzeń na froncie wydano w czerwcu 1940 r. rozkaz ewakuacji Ośrodka do okolic miejscowości Saints. Zamówiono w tym celu transport kolejowy na 18 czerwca 1940 r. godz. 5:30 z miejscowego dworca. Wszyscy oficerowie ustawili się na peronie, gdy nagle w jego krawędź trafiła bomba lotnicza zabijając 22 oficerów i zadając rany wielu innym. Zdolnych do transportu ewakuowano, zaś siedemnastu ciężko rannych pozostawiono w szpitalu w Thouars.

Większość z nich została później załadowana na dwa samochody ciężarowe wyściełane słomą i przewieziona na południe Francji, po czym niektórych ewakuowano do Anglii. Czterech oficerów zmarło z ran jeszcze tego samego dnia, zmarł z ran również saper (ew. sierżant gospodarczy) Franciszek Karpiński. Dwóch kolejnych oficerów zmarło w ciągu trzech dni po wybuchu. Na cmentarzu Magdeleine pochowano 30 zmarłych. 

Początkowo byli oni upamiętnieni jedynie prowizorycznie - trumny ułożono we wspólnym grobie w jednym rzędzie jedna obok drugiej, powstała w ten sposób zbiorowa mogiła została obramowana krawężnikiem. W nieustalonym okresie pośrodku stanął wysoki kamienny krzyż, pod nim znajdowała się tablica z nazwiskami. Według relacji, na tablicy widniały dane 32 oficerów. W późniejszym okresie zwłoki ekshumowano i złożono we wspólnym grobie w centralnym miejscu na cmentarzu. Wzniesiono obelisk, w formie trzyczęściowej ściany, na którym umieszczono tablicę z 25 nazwiskami i stopniami wojskowymi poległych. 

W 1998 r. wskutek burzy obelisk runął. W rok później dokonano naprawy, łącznie z wymianą tablicy na nową. Z inicjatywy syna jednego ze zmarłych oficerów, majora Tadeusza Forysia, który figurował na tablicy jako „Tadeusz Fogg” - pracownicy Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego przeprowadzili kwerendy archiwalne w celu zweryfikowania listy pochowanych i ustalenia prawidłowego zapisu danych. 

Na nowej tablicy, która w miejsce poprzedniej została umieszczona przez MKiDN w 2018 r. na pomniku, znajdują się skorygowane dane 30 polskich wojskowych, którzy stracili życie w Thouars.

Najprawdopodobniej dwóch lub trzech spośród upamiętnionych spoczywa w innych miejscach na cmentarzu, a rodziny po wojnie wzniosły im indywidualne nagrobki. Wiadomo o takiej sytuacji w przypadku kpt. Artura Oborskiego, który jeszcze w czasie II wojny światowej został ekshumowany i pochowany 20-30 m od obecnego pomnika. 

Tekst na nowej tablicy jest następujący:

PAMIĘCI POLSKICH OFICERÓW Z OŚRODKA WYSZKOLENIA SAPERÓW / W THOUARS  OFIAR BOMBARDOWANIA 18 CZERWCA 1940 ROKU //.

Nad wymienionymi 30 nazwiskami: 

GUERRE 1939-1945 //.

pod listą nazwisk: 

MORTS POUR LA PATRIE //. 

Publikacja:

01.07.2022

Ostatnia aktualizacja:

24.02.2026

Opracowanie:

Regina Piątek (MKiDN)
rozwiń
Mogiła 30 polskich oficerów saperów, którzy zginęli 18.06.1940 r. na dworcu w Thouars Fotografia przedstawiająca Mogiła 30 polskich oficerów saperów, którzy zginęli 18 czerwca 1940 r. na dworcu w Thouars Galeria obiektu +1
Mogiła 30 polskich oficerów saperów, którzy zginęli 18.06.1940 r. na dworcu w Thouars, fot. merostwo Thouars, październik 2018, wszelkie prawa zastrzeżone
Mogiła 30 polskich oficerów saperów, którzy zginęli 18.06.1940 r. na dworcu w Thouars Fotografia przedstawiająca Mogiła 30 polskich oficerów saperów, którzy zginęli 18 czerwca 1940 r. na dworcu w Thouars Galeria obiektu +1
Mogiła 30 polskich oficerów saperów, którzy zginęli 18.06.1940 r. na dworcu w Thouars, fot. MKiDN, lipiec 2018, wszelkie prawa zastrzeżone

Lista osób pochowanych

30
Pokaż na stronie:

Projekty powiązane

1
  • Mogiła 30 polskich oficerów saperów, którzy zginęli 18.06.1940 r. na dworcu w Thouars
    Katalog cmentarzy wojennych MKiDN Zobacz