Polski cmentarz wojenny, fot. BUDMEX, 2020
Licencja: wszystkie prawa zastrzeżone
Fotografia przedstawiająca Polski cmentarz wojenny
Polski cmentarz wojenny, fot. BUDMEX, 2021
Licencja: wszystkie prawa zastrzeżone
Fotografia przedstawiająca Polski cmentarz wojenny
 Prześlij dodatkowe informacje
Identyfikator: WOJ-000163-W/73663 (UZ-0009)

Polski cmentarz wojenny

Identyfikator: WOJ-000163-W/73663 (UZ-0009)

Polski cmentarz wojenny

W styczniu/lutym 1942 r. miało miejsce przesunięcie Polskich Sił Zbrojnych w ZSRR (Armii gen. Andersa) z sowieckiej republiki rosyjskiej do republik środkowoazjatyckich. W ówczesnym obwodzie kaszkadaryjskim ulokowano jednostki 6 Dywizji Piechoty oraz Ośrodek Organizacyjny Armii. Do miejsc tworzenia polskich jednostek masowo napływali też cywile w następstwie ogłoszonego 12 sierpnia 1941 dekretu Prezydium Rady Najwyższej ZSRR o tzw. „amnestii dla obywateli polskich.” 

Z chorób i wycieńczenia zmarło w Jakkabag w okresie luty-sierpień 1942 r. co najmniej piętnastu żołnierzy (tyle nazwisk udało się ustalić). Polski Cmentarz Wojenny w Jakkabag mieści się w centrum miasta. Przetrwał on czasy sowieckie jako porośnięty trawą teren z niewielkimi nieregularnymi wzniesieniami, ogrodzony rozpadającym się drewnianym płotkiem. 

W 1998 r. władze obwodu kaszkadaryjskiego miejsce to ogrodziły i uporządkowały, a w części centralnej umieszczono obmurowany cegłą betonowy pomnik z wmurowaną tablicą z napisem w językach uzbeckim i angielskim: „Pamięć polskich przyjaciół na zawsze pozostanie w sercach mieszkańców Jakkabag”. Wykonano ceglane ogrodzenie z metalowymi elementami, w które wkomponowano niewielkie krzyże; wstawiono je również w skrzydła ozdobnej bramy. 

W ramach prac, przeprowadzonych przez Radę Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa w 2001 r., na cmentarzu, na osi wejścia, wzniesiono centralny pomnik - słup milowy zwieńczony płaskorzeźbą orła. Po obu stronach dojścia do pomnika ułożono w czterech rzędach szesnaście płyt nagrobnych z reliefem krzyża i imiennymi tabliczkami. Na pomniku znajduje się napis w języku polskim i uzbeckim: 

TU SPOCZYWAJĄ POLACY / 16 ŻOŁNIERZY / ARMII POLSKIEJ / GEN. WŁ. ANDERSA / I OSOBY CYWILNE / BYLI JEŃCY / WIĘŹNIOWIE / SOWIECKICH ŁAGRÓW / ZMARLI W 1942 R. / W DRODZE DO OJCZYZNY / CZEŚĆ ICH PAMIĘCI //. 

Przy wejściu na cmentarz umieszczone są tabliczki informacyjne z napisem w językach polskim i uzbeckim: 

POLSKI / CMENTARZ WOJENNY / JAKKABAK / UFUNDOWANY PRZEZ / RZECZYPOSPOLITĄ POLSKĄ / STARANIEM RADY / OCHRONY PAMIĘCI / WALK I MĘCZEŃSTWA / KTÓRA TAKŻE SPRAWUJE / NAD NIM OPIEKĘ //. 

Istniejący pomnik przeniesiony został na miejsce przy bramie.Cmentarz ma powierzchnię 420 m2. Jest pod stałą opieką, finansowaną przez Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego.

Publikacja:

01.07.2022

Ostatnia aktualizacja:

24.02.2026

Opracowanie:

Regina Piątek (MKiDN)
rozwiń
Polski cmentarz wojenny Fotografia przedstawiająca Polski cmentarz wojenny Galeria obiektu +1
Polski cmentarz wojenny, fot. BUDMEX, 2020
Polski cmentarz wojenny Fotografia przedstawiająca Polski cmentarz wojenny Galeria obiektu +1
Polski cmentarz wojenny, fot. BUDMEX, 2021

Projekty powiązane

1
  • Polski cmentarz wojenny
    Katalog cmentarzy wojennych MKiDN Zobacz