Świadectwa materialne

Zniszczenia wojenne i zmiany polityczne na przestrzeni wieków doprowadziły do stanu, w którym obecność materialnych śladów polskiej kultury jest skromna i często trudna do zidentyfikowania. Świadectwa naszej obecności na Krymie to głównie miejsca pamięci, nekropolie oraz budynki związane z polską diasporą. Na cmentarzach w miejscowościach takich jak Sewastopol, Symferopol czy Jałta znajdują się polskie nagrobki, świadczące o obecności Polaków na półwyspie.

Polonia

Polskie ślady na Krymie to przede wszystkim dziedzictwo niematerialne - literatura, nauka, pamięć historyczna i wkład Polaków w rozwój regionu, który mimo upływu czasu, wciąż jest żywy w świadomości historycznej. Współczesna Polonia, zrzeszona m.in. w Związku Polaków na Ukrainie, stara się podtrzymywać pamięć o dziedzictwie narodowym, organizując wydarzenia kulturalne i dbając o polskie miejsca pamięci.

Śladami Mickiewicza

Jednym z najbardziej znanych, choć niematerialnych, polskich śladów na Krymie jest pamiątka literacka pod postacią osiemnastu wierszy Adama Mickiewicza pt. „Sonety Krymskie” (1826). Powstały one w wyniku przymusowego zesłania wieszcza w głąb Rosji, w czasie podróży na Półwysep w 1825 r. Mickiewicz był pod ogromnym wrażeniem nie tylko majestatycznej i klimatycznej przyrody, ale również artefaktów kultury muzułmańskiej. Wszystkie te wektory idealnie wpisywały się w ducha epoki. Utwory te to prawdziwe arcydzieło liryki opisowej, pełne orientalnego kolorytu i romantycznego pejzażu.

Polskie odkrycia archeologiczne

Polscy archeolodzy odegrali kluczową rolę w badaniach starożytnych cywilizacji półwyspu. Nasza Misja Archeologiczna „Tyritake” z Muzeum Narodowego w Warszawie od lat 90. XX w. prowadziła wykopaliska na Półwyspie Kerczeńskim. Odkryto tam m.in. fragmenty bizantyjskich konstrukcji, mury obronne antycznego miasta, ogromną cysternę na wodę oraz kilkanaście monet sprzed dwóch tysięcy lat. Odkrycia te potwierdziły istnienie i znaczenie starożytnego miasta, co do którego wcześniej brakowało jednoznacznych dowodów w źródłach historycznych.

Polscy badacze odkryli również pozostałości pierwszego typowego fortu rzymskiego na północ od Morza Czarnego w Bałakławie. Znaleziono tam także ruiny świątyni Jowisza Dolicheńskiego, prawdopodobnie ufundowanej przez stacjonujących rzymskich legionistów. Badania zostały przerwane w roku 2014, po czym wznowione w roku 2018.