Studio Raspail projektu Bruna Elkoukena w Paryżu

Studio Raspail projektu Bruna Elkoukena w Paryżu

Urodzony w Sosnowcu w polsko-żydowskiej rodzinie, architekt i projektant wnętrz Bruno Elkouken (1893-1968), związany z ugrupowaniem Praesens, w latach 1920-1937 działał we Francji. Projekty architektoniczne Elkoukena z tego okresu, utrzymane w duchu funkcjonalistycznych realizacji Le Corbusiera i Roberta Mallet-Stevensa, cieszyły się dużym uznaniem publiczności. 

Urodzony w Sosnowcu w polsko-żydowskiej rodzinie, architekt i projektant wnętrz Bruno Elkouken (1893-1968), związany z ugrupowaniem Praesens, w latach 1920-1937 działał we Francji. Projekty architektoniczne Elkoukena z tego okresu, utrzymane w duchu funkcjonalistycznych realizacji Le Corbusiera i Roberta Mallet-Stevensa, cieszyły się dużym uznaniem publiczności. 

Do zwolenników jego twórczości należała m.in. Helena Rubinstein, właścicielka imperium kosmetycznego o polsko-żydowskich korzeniach, dla której zrealizował projekt Studio Raspail przy boulevard Raspail 216.

Patronat Heleny Rubinstein

Helena, a właściwie, Chaja Rubinstein (1872-1965) przyszła na świat na krakowskim Kazimierzu w niezamożnej, wielodzietnej rodzinie ortodoksyjnych Żydów. Aby uniknąć aranżowanego małżeństwa, w wieku 24 lat wyjechała do Austro-Węgier, a następnie do Australii, gdzie w 1902 r. otworzyła swój pierwszy salon kosmetyczny. Dzięki determinacji, zmysłowi biznesowemu oraz prekursorskim pomysłom na kosmetyki do pielęgnacji twarzy, wkrótce zbudowała pierwsze imperium kosmetyczne na świecie. Działalność marki Rubinstein przyczyniła się do upowszechnienia makijażu i przełamywania przez kobiety społecznych ograniczeń dotyczących cielesności. Pionierka przemysłu kosmetycznego była jedną z najważniejszych mecenasek epoki. Za życia w Paryżu utworzyła eklektyczną kolekcję dzieł sztuki, w której znalazły się zarówno obiekty zaliczane do sztuki prymitywnej, jak i prace współczesnych artystów, w tym m.in. Pabla Picassa, Sary Lipskiej czy Louisa Marcoussisa. Interesowała się także architekturą. W latach 30. XX w., po odrzuceniu pierwszej koncepcji osiedla mieszkaniowego przeznaczonego dla bohemy artystycznej autorstwa Ernő Goldfingera, powierzyła projekt budynku przy boulevard Raspail Elkoukenowi. Idea budowy gmachu łączącego różne funkcje – mieszkalne, twórcze i rozrywkowe – dążyła do zaspokojenia nowych potrzeb dzielnicy. Stanowiła luksusową kontrpropozycję dla wolnostojących modernistycznych villi artystów, takich jak apartament Meli Muter czy Chany Orloff, cieszących się coraz większym zainteresowaniem w epoce.  

Studio Raspail

Zlokalizowany w sercu 14. dzielnicy modernistyczny budynek, wybudowany w latach 1929-1932, wyróżnia się na tle ulicy surową geometrią planu i elewacji. W projekcie tym Elkouken, w myśl Le Corbusiera czy Auguste'a Perreta, ograniczył dekoracje fasady do minimum. „Wejście do mieszkania jest jak znalezienie się w środku oceanicznego liniowca, symbolu władzy, archetypu przemysłowego snu lat dwudziestych XX wieku, laboratorium, w którym sztuka i technologia zbiegają się, aby zapewnić ludzkości środowisko życia będące synonimem postępu” – poetycko opisywano projekt na łamach „Vanity Fair".

Budynek pierwotnie obejmował kino na parterze, pracownie i mieszkania zaaranżowane jako dupleksy, przeznaczone dla przedstawicieli bohemy artystycznej na piętrach oraz penthouse Rubinstein na najwyższej kondygnacji. Przestrzenie mieszkalne i studyjne zostały odpowiednio oświetlone dzięki sześciu prostokątnym oknom, które rozmieszczono na dwóch wykuszach fasady od strony boulevard Raspail.

Legendarne kino

Działające w budynku w latach 1934-1982 kino, początkowo pod nazwą Raspail 216, a następnie jako Studio Raspail, miało charakter studyjny. Przez niemal pół wieku swej działalności zarządzane było przez cinefili, w tym m.in. kompozytora Jeana Wiénera. Kino pierwotnie posiadało 278 miejsc i balkon, jednak w latach 50. XX w. z uwagi na montaż wygodniejszych foteli liczbę tę zmniejszono do 220. 

Obecnie przestrzeń kinowa należy do firmy Les Postes, télégraphes et téléphones (PTT), który udostępnia ją przy okazji organizacji wydarzeń kulturalnych.

Twórcy:

Bruno Elkouken (architekt; Polska, Francja)

Czas powstania:

1929-1932

Bibliografia i archiwalia:

  • K. Fares. L’industrialisation du logement en France (1885-1970) : De la construction légère et démontable à la construction lourde et architecturale. Architecture, aménagement de l’espace. Conservatoire national des arts et metiers - CNAM, 2012, https://theses.hal.science/tel-00727276v1/file/FARES_-_Kinda_-_ThA_se.pdf, s. 169, 173
  • M. Fitoussi, Helena Rubinstein. La femme qui inventa la beauté, Paris 2012
  • R. Gargiani, Architektur Zwischen Purismus und Beaux-Arts 1919–1939, Braunschweig/Wiesbaden 1992, s. 40-41

Publikacja:

16.12.2024

Ostatnia aktualizacja:

25.05.2026

Opracowanie:

Muszkowska Maria
rozwiń

Projekty powiązane

1
  • Katalog poloników Zobacz