Zespół dworski Bażeńskich w Burbiszkach, fot. Bartłomiej Gutowski, 2024
Licencja: CC BY-SA 4.0, Źródło: Instytut Polonika, Warunki licencji
Fotografia przedstawiająca Zespół dworski Bażeńskich w Burbiszkach
Zespół dworski Bażeńskich w Burbiszkach, fot. Bartłomiej Gutowski, 2024
Licencja: CC BY-SA 4.0, Źródło: Instytut Polonika, Warunki licencji
Fotografia przedstawiająca Zespół dworski Bażeńskich w Burbiszkach
Zespół dworski Bażeńskich w Burbiszkach, fot. Bartłomiej Gutowski, 2024
Licencja: CC BY-SA 4.0, Źródło: Instytut Polonika, Warunki licencji
Fotografia przedstawiająca Zespół dworski Bażeńskich w Burbiszkach
Zespół dworski Bażeńskich w Burbiszkach, fot. Bartłomiej Gutowski, 2024
Licencja: CC BY-SA 4.0, Źródło: Instytut Polonika, Warunki licencji
Fotografia przedstawiająca Zespół dworski Bażeńskich w Burbiszkach
Zespół dworski Bażeńskich w Burbiszkach, fot. Bartłomiej Gutowski, 2024
Licencja: CC BY-SA 4.0, Źródło: Instytut Polonika, Warunki licencji
Fotografia przedstawiająca Zespół dworski Bażeńskich w Burbiszkach
Zespół dworski Bażeńskich w Burbiszkach, fot. Bartłomiej Gutowski, 2024
Licencja: CC BY-SA 4.0, Źródło: Instytut Polonika, Warunki licencji
Fotografia przedstawiająca Zespół dworski Bażeńskich w Burbiszkach
Zespół dworski Bażeńskich w Burbiszkach, fot. Bartłomiej Gutowski, 2024
Licencja: CC BY-SA 4.0, Źródło: Instytut Polonika, Warunki licencji
Fotografia przedstawiająca Zespół dworski Bażeńskich w Burbiszkach
Zespół dworski Bażeńskich w Burbiszkach, fot. Bartłomiej Gutowski, 2024
Licencja: CC BY-SA 4.0, Źródło: Instytut Polonika, Warunki licencji
Fotografia przedstawiająca Zespół dworski Bażeńskich w Burbiszkach
Zespół dworski Bażeńskich w Burbiszkach, fot. Bartłomiej Gutowski, 2024
Licencja: CC BY-SA 4.0, Źródło: Instytut Polonika, Warunki licencji
Fotografia przedstawiająca Zespół dworski Bażeńskich w Burbiszkach
Zespół dworski Bażeńskich w Burbiszkach, fot. Bartłomiej Gutowski, 2024
Licencja: CC BY-SA 4.0, Źródło: Instytut Polonika, Warunki licencji
Fotografia przedstawiająca Zespół dworski Bażeńskich w Burbiszkach
Zespół dworski Bażeńskich w Burbiszkach, fot. Bartłomiej Gutowski, 2024
Licencja: CC BY-SA 4.0, Źródło: Instytut Polonika, Warunki licencji
Fotografia przedstawiająca Zespół dworski Bażeńskich w Burbiszkach
Zespół dworski Bażeńskich w Burbiszkach, fot. Bartłomiej Gutowski, 2024
Licencja: CC BY-SA 4.0, Źródło: Instytut Polonika, Warunki licencji
Fotografia przedstawiająca Zespół dworski Bażeńskich w Burbiszkach
Zespół dworski Bażeńskich w Burbiszkach, fot. Bartłomiej Gutowski, 2024
Licencja: CC BY-SA 4.0, Źródło: Instytut Polonika, Warunki licencji
Fotografia przedstawiająca Zespół dworski Bażeńskich w Burbiszkach

Zespół dworski Bażeńskich w Burbiszkach

Zespół dworski Bażeńskich w Burbiszkach

Zespół dworsko-parkowy w Burbiszkach na Litwie, obecnie część Muzeum Historii Kultury Daugyvenė, należy do najważniejszych miejsc związanych z polsko-litewską kulturą ziemiańską. Od 1819 r. majątek był własnością rodziny Bażeńskich, która nadała mu zachowany do dziś charakter romantycznego założenia rezydencjonalnego z neogotyckimi elementami architektury, rozległym parkiem, stawami, mostkami i rzeźbami. Architektura dworu, widoczna na zdjęciach, celowo gra z wyobrażeniem „małej twierdzy”. Kamienne mury, nieregularna bryła, wieża z blankowaniem, zamknięty dziedziniec i historyzujący detal nie są tylko dekoracją. To język romantycznego historyzmu: dwór ma wyglądać jak siedziba zakorzeniona głębiej niż nowoczesny majątek ziemski. W litewskich opisach podkreśla się właśnie ten „forteczny” charakter zespołu oraz neogotyckie formy budowli wzniesionych przez Bażeńskich.

Najciekawszy jest jednak park. Michał Bażeński, właściciel Burbiszek na początku XX wieku, nie potraktował go jako neutralnej zieleni wokół domu. Park miał być przestrzenią znaczeń. Badacz Salvijus Kulevičius pisał, że Baženskis / Bażeński tworzył go jako materializację poematów Adama Mickiewicza, przede wszystkim „Pana Tadeusza” i „Konrada Wallenroda”. Innymi słowy: Burbiszki były parkiem literackim, krajobrazem czytanym przez romantyzm, nie tylko miejscem spaceru.

Szczególnie istotnym polskim śladem jest pomnik Adama Mickiewicza, wykonany w 1911 r. przez Kazimierza Ulańskiego / Kazimierasa Ulianskasa. Litewskie materiały informacyjne wskazują go jako pierwszy pomnik poety na Litwie. W parku znajdują się także inne rzeźby związane z programem ideowym Michała Bażeńskiego, m.in. figura Matki Bożej, pomnik Witolda Wielkiego oraz dekoracje mostów.  Bażeńscy mieli szczególny kult jego twórczości, a twarz poety wzorowano na portretach Walentego Wańkowicza. W polskich opisach zwraca się uwagę na napis na cokole: „Litwo, Ojczyzno moja”  formułę, która w tym miejscu nie jest tylko cytatem, lecz programem całego założenia.

Kazimierz Ulański to artysta z Poniewieża, ale kształcony w polskim kręgu artystycznym; źródła wskazują m.in. na jego związki z Krakowską Akademią Sztuk Pięknych. W Burbiszkach wykonał nie tylko Mickiewicza, lecz także pomnik Witolda Wielkiego i elementy małej architektury parku.  

Z Burbiszkami związany był również Kornel Makuszyński, który po ślubie z Emilią Bażeńską mieszkał tu w latach 1913–1914. W parku dworskim ustawił domek przywieziony spod Tatr, wprowadzając do litewskiego majątku dodatkowy ślad polskiej kultury zakopiańskiej.

W XX wieku los Burbiszek był typowy dla wielu dawnych dworów na Litwie, ale przez to nie mniej dramatyczny. W 1941 r., w czasie pierwszych deportacji ludności Litwy na Syberię, rodzina Bażeńskich musiała wyjechać do Polski. Po wojnie w dworze działała m.in. ferma, park zarastał, część zabudowań rozebrano, a wnętrza przekształcono. Dopiero od lat 80. rozpoczęto prace porządkowe, a po utworzeniu Muzeum Kultury i Historii Daugyvenė Burbiszki zaczęły odzyskiwać dawną funkcję miejsca kultury. W 1992 r. Adam Bażeński, mieszkający w Polsce syn Michała Bażeńskiego, przekazał dwór samorządowi rejonu radziwiliskiego pod warunkiem, że zespół będzie służył kulturze litewskiej.

 

Osoby powiązane:

Czas powstania:

po 1819 (dwór), 1911 pomnik Adama Mickiewicza

Data wykonania dokumentacji:

2024

Publikacja:

24.07.2024

Ostatnia aktualizacja:

30.01.2025

Karta założona przez:

Bartłomiej Gutowski
rozwiń
Fotografia przedstawiająca Zespół dworski Bażeńskich w Burbiszkach Fotografia przedstawiająca Zespół dworski Bażeńskich w Burbiszkach Galeria obiektu +12
Zespół dworski Bażeńskich w Burbiszkach, fot. Bartłomiej Gutowski, 2024
Fotografia przedstawiająca Zespół dworski Bażeńskich w Burbiszkach Fotografia przedstawiająca Zespół dworski Bażeńskich w Burbiszkach Galeria obiektu +12
Zespół dworski Bażeńskich w Burbiszkach, fot. Bartłomiej Gutowski, 2024
Fotografia przedstawiająca Zespół dworski Bażeńskich w Burbiszkach Fotografia przedstawiająca Zespół dworski Bażeńskich w Burbiszkach Galeria obiektu +12
Zespół dworski Bażeńskich w Burbiszkach, fot. Bartłomiej Gutowski, 2024
Fotografia przedstawiająca Zespół dworski Bażeńskich w Burbiszkach Fotografia przedstawiająca Zespół dworski Bażeńskich w Burbiszkach Galeria obiektu +12
Zespół dworski Bażeńskich w Burbiszkach, fot. Bartłomiej Gutowski, 2024
Fotografia przedstawiająca Zespół dworski Bażeńskich w Burbiszkach Fotografia przedstawiająca Zespół dworski Bażeńskich w Burbiszkach Galeria obiektu +12
Zespół dworski Bażeńskich w Burbiszkach, fot. Bartłomiej Gutowski, 2024
Fotografia przedstawiająca Zespół dworski Bażeńskich w Burbiszkach Fotografia przedstawiająca Zespół dworski Bażeńskich w Burbiszkach Galeria obiektu +12
Zespół dworski Bażeńskich w Burbiszkach, fot. Bartłomiej Gutowski, 2024
Fotografia przedstawiająca Zespół dworski Bażeńskich w Burbiszkach Fotografia przedstawiająca Zespół dworski Bażeńskich w Burbiszkach Galeria obiektu +12
Zespół dworski Bażeńskich w Burbiszkach, fot. Bartłomiej Gutowski, 2024
Fotografia przedstawiająca Zespół dworski Bażeńskich w Burbiszkach Fotografia przedstawiająca Zespół dworski Bażeńskich w Burbiszkach Galeria obiektu +12
Zespół dworski Bażeńskich w Burbiszkach, fot. Bartłomiej Gutowski, 2024
Fotografia przedstawiająca Zespół dworski Bażeńskich w Burbiszkach Fotografia przedstawiająca Zespół dworski Bażeńskich w Burbiszkach Galeria obiektu +12
Zespół dworski Bażeńskich w Burbiszkach, fot. Bartłomiej Gutowski, 2024
Fotografia przedstawiająca Zespół dworski Bażeńskich w Burbiszkach Fotografia przedstawiająca Zespół dworski Bażeńskich w Burbiszkach Galeria obiektu +12
Zespół dworski Bażeńskich w Burbiszkach, fot. Bartłomiej Gutowski, 2024
Fotografia przedstawiająca Zespół dworski Bażeńskich w Burbiszkach Fotografia przedstawiająca Zespół dworski Bażeńskich w Burbiszkach Galeria obiektu +12
Zespół dworski Bażeńskich w Burbiszkach, fot. Bartłomiej Gutowski, 2024
Fotografia przedstawiająca Zespół dworski Bażeńskich w Burbiszkach Fotografia przedstawiająca Zespół dworski Bażeńskich w Burbiszkach Galeria obiektu +12
Zespół dworski Bażeńskich w Burbiszkach, fot. Bartłomiej Gutowski, 2024
Fotografia przedstawiająca Zespół dworski Bażeńskich w Burbiszkach Fotografia przedstawiająca Zespół dworski Bażeńskich w Burbiszkach Galeria obiektu +12
Zespół dworski Bażeńskich w Burbiszkach, fot. Bartłomiej Gutowski, 2024

Projekty powiązane

1
  • Katalog poloników Zobacz