Konkurs Dziedzictwo bez granic Zobacz
Tymon Niesiołowski, „Lato”, 1935, olej na płótnie, Muzeum Polskie w Ameryce
Licencja: CC BY-SA 4.0, Źródło: Instytut Polonika, Modyfikowane: tak, Warunki licencji
Fotografia przedstawiająca Obraz „Lato” Tymona Niesiołowskiego
Tymon Niesiołowski, „Lato”, 1935, olej na płótnie, Muzeum Polskie w Ameryce
Licencja: CC BY-SA 4.0, Źródło: Instytut Polonika, Warunki licencji
Fotografia przedstawiająca Obraz „Lato” Tymona Niesiołowskiego

Obraz „Lato” Tymona Niesiołowskiego

Kompozycja przedstawia scenę letniego wypoczynku w pejzażu parkowym lub ogrodowym. Przestrzeń obrazu została zorganizowana horyzontalnie. Na pierwszym planie, po lewej stronie, znajduje się  kobieta w pozycji półleżącej, w czerwonej sukni i szerokim żółtym kapeluszu. Jej ciało ujęte jest z profilu lub od tyłu, a twarz pozostaje niewidoczna. Postać opiera się o miękko potraktowany, brunatno-różowy element, być może poduszkę lub koc. 

W środkowej i prawej części obrazu leży druga osoba. Ukazana jest w swobodnej pozie odpoczynku, z ugiętymi kolanami i rękami założonymi za głową. Ubrana jest w ciemne spodenki lub krótkie spodnie oraz jasną koszulę. Głowa spoczywa przy wzorzystej, wielobarwnej tkaninie lub oparciu leżaka. Twarz jest niewidoczna albo ukryta w cieniu, co osłabia portretowy charakter przedstawienia. Tło tworzy bujna zieleń drzew i krzewów. Po prawej stronie kompozycji dominuje pień drzewa, którego ciemna, pionowa forma równoważy poziomy układ leżącej postaci. 

Kolorystyka obrazu opiera się na kontrastach czerwieni, zieleni, żółci, błękitów i bieli. Najsilniejszym akcentem jest czerwona suknia kobiety, rozpostarta dużą plamą w dolnej lewej części kompozycji. Jasna skóra leżącej postaci oraz żółty kapelusz wprowadzają ciepłe tony światła. Partie zieleni i nieba są malowane miękko, plamami, z przewagą chłodnych błękitów, zieleni i fioletowawych półtonów.

Obraz przedstawia letni odpoczynek jako stan zawieszenia między naturą, ciałem i światłem. Nie ma tu anegdoty ani wyraźnej narracji. Dwie postacie współistnieją w pejzażu, ale nie prowadzą ze sobą dialogu. Istotny jest brak kontaktu wzrokowego z widzem. Niesiołowski nie buduje przestrzeni przez precyzyjną perspektywę, lecz przez układ plam barwnych i rytm form. Postacie, drzewa, trawa i tkaniny zostały podporządkowane malarskiej strukturze całości. Kontur jest miejscami rozluźniony, a modelunek miękki, podporządkowany relacjom kolorystycznym.

Najważniejsza jest organizacja płaszczyzny. Czerwona suknia kobiety tworzy ciężką, diagonalną plamę, która prowadzi oko od lewego dolnego naroża ku centrum. Leżąca postać tworzy przeciwległy rytm poziomy i diagonalny, oparty na liniach nóg oraz tułowia. Pion drzewa po prawej stronie stabilizuje kompozycję i wprowadza kontrapunkt wobec swobodnych linii ciał.

Kolor nie pełni funkcji opisowej, lecz konstrukcyjną. Czerwień, żółć, błękit i zieleń tworzą układ napięć i równowagi. Obraz zachowuje lekkość sceny plenerowej, ale nie jest impresjonistycznym zapisem chwilowego wrażenia. Jest raczej uporządkowaną, dekoracyjno-figuralną kompozycją, w której natura i ciało zostały poddane rytmizacji.

W formalnym języku obrazu widoczne są cechy dojrzałej twórczości Niesiołowskiego: łagodność formy, syntetyczne traktowanie figury, dekoracyjność powierzchni, zainteresowanie harmonią i spokojem kompozycji. W porównaniu z dramatycznymi nurtami awangardy jest to malarstwo ciche, intymne i afirmacyjne, ale nie banalne. Jego nowoczesność polega na uproszczeniu i świadomej konstrukcji obrazu.

Tymon Niesiołowski był malarzem, grafikiem i pedagogiem, związanym kolejno z Lwowem, Krakowem, Zakopanem, Wilnem i Toruniem. Studiował w krakowskiej Akademii Sztuk Pięknych u Józefa Mehoffera, Teodora Axentowicza i Stanisława Wyspiańskiego. Był związany m.in. z Formistami i Stowarzyszeniem „Rytm”, a w latach 20. XX w. reprezentował nurt nowego klasycyzmu.

Datowanie obrazu na 1937 r. i jego związek z Pawilonem Polskim na Wystawie Światowej w Nowym Jorku mają istotne znaczenie. Dzieło należało do zespołu prac prezentujących sztukę polską w międzynarodowym kontekście tuż przed II wojną światową. „Lato” nie było więc jedynie prywatną sceną wypoczynku, lecz częścią oficjalnej reprezentacji polskiego malarstwa nowoczesnego za granicą.

Czas powstania:

1935 r.

Wymiary:

92 x 126.5 cm

Materiały:

olej, płótno

Informacje dodatkowe:

numer katalogowy: PMA 2015.01.0023
proweniencja: kolekcja z Pawilonu Polskiego, Wystawa Światowa w Nowym Jorku w 1939 r. (New York World’s Fair)

Stan zachowania:

dobry

Publikacja:

13.12.2025

Ostatnia aktualizacja:

17.06.2026

Karta założona przez:

Daniela Wojas

Aktualizacja tekstu:

  • Bartłomiej Gutowski, opis katalogowy
rozwiń
Obraz Tymona Niesiołowskiego zatytułowany 'Lato' z 1935 roku. Dwie kobiety odpoczywają na trawie pod drzewami; jedna w czerwonej sukni i żółtym kapeluszu, druga w czarnym stroju z wachlarzem. Fotografia przedstawiająca Obraz „Lato” Tymona Niesiołowskiego Galeria obiektu +1
Tymon Niesiołowski, „Lato”, 1935, olej na płótnie, Muzeum Polskie w Ameryce
Obraz 'Lato' Tymona Niesiołowskiego przedstawiający dwie kobiety odpoczywające na trawie pod drzewami. Jedna w czerwonej sukni i żółtym kapeluszu, druga w czerni z kwiecistą poduszką. Fotografia przedstawiająca Obraz „Lato” Tymona Niesiołowskiego Galeria obiektu +1
Tymon Niesiołowski, „Lato”, 1935, olej na płótnie, Muzeum Polskie w Ameryce

Projekty powiązane

1
  • Obraz Tymona Niesiołowskiego zatytułowany 'Lato' z 1935 roku. Dwie kobiety odpoczywają na trawie pod drzewami; jedna w czerwonej sukni i żółtym kapeluszu, druga w czarnym stroju z wachlarzem.
    Polish Museum of America - katalog kolekcji Zobacz