Polski Cmentarz Wojenny w Margiełanie, fot. BUDMEX Barcice, 2020
Licencja: wszystkie prawa zastrzeżone
Fotografia przedstawiająca Polski Cmentarz Wojenny w Margiełanie
Polski Cmentarz Wojenny w Margiełanie, fot. BUDMEX Barcice, 2020
Licencja: wszystkie prawa zastrzeżone
Fotografia przedstawiająca Polski Cmentarz Wojenny w Margiełanie

Polski Cmentarz Wojenny w Margiełanie

Polski Cmentarz Wojenny w Margiełanie

W miejscowościach obwodu fergańskiego Margiełan i Taszłak w okresie styczeń-marzec 1942 r. formowana była 9 Dywizja Piechoty Polskich Sił Zbrojnych w ZSRR (Armii gen. Andersa). Mieścił się tu sowiecki szpital wojskowy nr 4558 oraz szpital nr 1036. 

W miejscowości tej zmarło z chorób i wycieńczenia co najmniej 43 żołnierzy (tyle nazwisk udało się ustalić specjalistom z Rady Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa) oraz nieustalona liczba osób cywilnych przybyłych do miejsc formowania jednostek polskich w następstwie ogłoszonego 12 sierpnia 1941 r. dekretu Prezydium Rady Najwyższej ZSRR o tzw. „amnestii dla obywateli polskich”. 

W 2008 r. na miejskim cmentarzu Hodża Egiz została odnaleziona przez pracowników Rady Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa polska kwatera. Według relacji gospodarza cmentarza Polacy chowani byli na niewielkiej powierzchni bezpośrednio sąsiadującej z główną alejką. 

W ramach prac przeprowadzonych przez Radę OPWiM w 2010 r. teren ok. 307 m2 został ogrodzony niskim kamiennym murkiem.Na osi wejścia postawiono pomnik charakterystyczny dla wszystkich odbudowanych cmentarzy - słup milowy zwieńczony płaskorzeźbą orła. Wzdłuż dojścia do niego umieszczono po każdej stronie 4 symboliczne nagrobki z reliefem krzyża. 

U stóp pomnika, po obu jego stronach posadowiono tablice z ustalonymi nazwiskami pochowanych. Na pomniku znajduje się napis w języku polskim i uzbeckim: 

TU SPOCZYWAJĄ POLACY / 43 ŻOŁNIERZY / ARMII POLSKIEJ / GEN. WŁ. ANDERSA / I OSOBY CYWILNE / BYLI JEŃCY / WIĘŹNIOWIE ŁAGRÓW / ZMARLI W 1942 R. / W DRODZE DO OJCZYZNY / CZEŚĆ ICH PAMIĘCI //. 

Przy wejściu do kwatery Rada OPWiM umieściła tabliczki informacyjne z napisem w językach polskim i uzbeckim o treści:

POLSKI / CMENTARZ WOJENNY / MARGIEŁAN/ UFUNDOWANY PRZEZ / RZECZYPOSPOLITĄ POLSKĄ / STARANIEM RADY / OCHRONY PAMIĘCI / WALK I MĘCZEŃSTWA / KTÓRA TAKŻE SPRAWUJE / NAD NIM OPIEKĘ //.

Po likwidacji Rady OPWiM opiekę nad cmentarzem finansuje Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego. W 2018 r. z funduszy Ministerstwa wykonany został remont tej nekropolii. Resort kultury prowadzi również prace badawcze w celu ustalenia spisu osób cywilnych pochowanych na cmentarzach w Azji Środkowej.

Publikacja:

23.06.2022

Ostatnia aktualizacja:

24.02.2026

Opracowanie:

Regina Piątek (MKiDN)
rozwiń
Polski Cmentarz Wojenny w Margiełanie Fotografia przedstawiająca Polski Cmentarz Wojenny w Margiełanie Galeria obiektu +1
Polski Cmentarz Wojenny w Margiełanie, fot. BUDMEX Barcice, 2020
Polski Cmentarz Wojenny w Margiełanie Fotografia przedstawiająca Polski Cmentarz Wojenny w Margiełanie Galeria obiektu +1
Polski Cmentarz Wojenny w Margiełanie, fot. BUDMEX Barcice, 2020

Projekty powiązane

1
  • Polski Cmentarz Wojenny w Margiełanie
    Katalog cmentarzy wojennych MKiDN Zobacz