Gmach dawnego seminarium rzymskokatolickiego w Kamieńcu Podolskim, ukończony w 1782 r., powstał w bezpośrednim sąsiedztwie katedry, na działce należącej do kapituły. Zastąpił dwa budynki mieszkalne kanoników katedralnych, wzniesione w tym miejscu w latach 70. XVIII w. Budynek ma kształt podkowy utworzonej przez trzy skrzydła oraz murowane ogrodzenie, otaczające wewnętrzny dziedziniec. Wejście na podwórze znajdowało się od strony ulicy Jezuickiej (obecnie Franciszkańskiej) i prowadziło przez bramę zamkniętą łukiem eliptycznym, rozpiętym między parą filarów. Budynek dłuższym bokiem zwrócony jest ku katedrze, a krótszymi - w stronę rynku i pałacu biskupiego. Północna fasada wyznacza zarazem południową granicę zespołu katedralnego. 

Seminarium założono już w 1721 r. z inicjatywy biskupa Stefana Rupniewskiego, jednak dopiero za czasów Adama Stanisława Krasińskiego - ordynariusza diecezji kamienieckiej w latach 1759–1795 - wzniesiono w Kamieńcu nowy budynek. Koszty jego budowy zostały pokryte z funduszu pozostawionego przez Mateusza Gronkiewicza (zm. 1758), kanonika kamienieckiego i proboszcza jagielnickiego, który w 1747 r. zapisał na ten cel 122 tys. złotych polskich. 

W tym czasie budynek był dwukondygnacyjny. Zgodnie z opisem wizytacji katedry z 1796 r., pokoje alumnów oraz przestrzenie wspólne, takie jak biblioteka, jadalnia i kuchnia, znajdowały się w trakcie frontowym i były dostępne z korytarza biegnącego od strony podwórza. Główne wejście do seminarium znajdowało się od strony katedry, co kompozycyjnie i funkcjonalnie wiązało go z zespołem katedralnym. Wybór elewacji północnej jako głównej pociągał za sobą określone konsekwencje. Ze względu na obniżenie terenu, fasada nie mogła być oglądana z daleka - ani od strony rynku, ani tym bardziej od ulicy Tatarskiej, gdzie dodatkowo zasłaniała ją wysoka dzwonnica oraz dach katedry. Fasadę zaprojektowano z myślą o oglądaniu jej z bliska, w silnym skrócie perspektywicznym - z dołu ku górze i pod kątem. Tłumaczy to, dlaczego dolne kondygnacje budynku niemal całkowicie pozbawione były detalu architektonicznego. Ograniczał się on do szerokich opasek z uszakami wokół otworów okiennych i drzwiowych, które ledwie wystawały przed płaszczyznę ściany. Dopiero wyższe partie budynku wyróżniało belkowanie z silnie wysuniętym, profilowanym gzymsem, dynamicznie wyłamanym na osi podpór. Centralna część fasady została zaakcentowana pseudoportykiem, złożonym z czterech pilastrów wielkiego porządku toskańskiego, zwieńczonym wysoką, pełną attyką. Na niej - zgodnie z układem pilastrów, przedłużonych przez wyłamane elementy belkowania, przechodzące następnie w pionowe podziały attyki - umieszczono cztery popiersia biskupów. Portal poprzedzały dwubiegowe schody z podestem. Ustawienie baz pilastrów na wysokich cokołach oraz rozległe, puste płaszczyzny ścian między otworami nadawały fasadzie monumentalny, lecz nieprzytłaczający charakter. Efekt przeciwny osiągnięto dopiero w drugiej połowie XIX w., po nadbudowie trzeciej kondygnacji. 

Wschodnia fasada, skierowana ku rynkowi, została celowo opracowana skromniej. Ośmioosiową elewację dzieliły dwie pary pilastrów na trzy części, pomiędzy którymi rozmieszczono okna. Dzięki temu tworzyła wyraźny kontrast z sąsiadującą od południa, powstałą w tym samym czasie bramą katedralną, której nadano formę jednoprzelotowego łuku triumfalnego, zwieńczonego piramidalną kompozycją rzeźbiarską ze św. Janem Nepomucenem jako kulminacyjnym elementem. Brama ta prowadziła zarówno na teren przykościelny, jak i pełniła funkcję reprezentacyjnego wejścia do seminarium. 

Budynek został wzniesiony z miejscowego łamanego wapienia, wykorzystywanego w Kamieńcu do brukowania ulic oraz wznoszenia domów. Materiał ten był tak powszechnie stosowany, że niemal wszystkie budynki powstające w mieście murowano właśnie z niego. Przykrywał go dach łamany o wklęsłej dolnej połaci, kryty gontem - co również stanowiło charakterystyczny element architektury XVIII-wiecznego Kamieńca Podolskiego. Ponieważ pierwotnie mury seminarium pozostawały nieotynkowane i miały chropowatą fakturę, dla kontrastu elementy artykulacji fasady - takie jak pilastry, belkowanie, cokoły oraz obramienia okien i portali - wykonano z ciosanego kamienia, starannie wygładzonego. Podobnie opracowano trzy naroża budynku, którym nadano zaokrąglony kształt i ujęto je zdwojonymi, wąskimi występami muru. 

Charakterystyczne rozwiązania formalne zastosowane w budynku seminarium pozwalają powiązać jego projekt z twórczością Jana de Wittego, który w latach 50. XVIII w. uczestniczył w modernizacji zespołu katedralnego na zlecenie biskupa Mikołaja Dembowskiego. Przypisuje mu się barokową przebudowę fasady katedry, zwieńczenie minaretu z figurą Immaculaty oraz nadbudowę dwóch górnych kondygnacji dzwonnicy. Na tej podstawie Olga Płamienicka wysunęła hipotezę, że autorem projektu budynku seminarium był właśnie de Witte. Wiarygodność tej tezy wzmacnia dodatkowy argument: analogiczne rozwiązanie naroży zastosowane zarówno w fasadzie seminarium w Kamieńcu, jak i w narożu pałacu Lubomirskich u zbiegu ulic Ruskiej i Fedorowa we Lwowie - dzieła Jana de Wittego (1709–1785), potwierdzonego źródłowo, przebudowanego przez architekta dla księcia Stanisława Lubomirskiego w 1763 r. Zestawienie tych cech formalnych z kontekstem historycznym sprawia, że przypisanie autorstwa budynku seminarium Janowi de Witte wydaje się jeszcze bardziej uzasadnione. 

Seminarium funkcjonowało w tym budynku od 1782 do 1793 r., czyli do momentu zajęcia Podola i Kamieńca przez Rosję po drugim rozbiorze Polski. Biskup Michał Roman Sierakowski podjął wówczas decyzję o przeniesieniu seminarium oraz trzech uczących się w nim kleryków do Ołyki. Budynek został skonfiskowany przez władze carskie, jednak dopiero po utworzeniu guberni podolskiej w 1796 r. przeznaczono go na siedzibę rządu gubernialnego. W tym czasie biusty biskupów, pierwotnie umieszczone na attyce portyku, przeniesiono na przypory kaplicy Pocieszenia Matki Boskiej, znajdującej się przy południowej fasadzie katedry. 

Architektura budynku - z wyjątkiem wnętrz, które zaczęto przystosowywać do nowej funkcji już pod koniec XVIII w. - pozostawała niezmieniona aż do tragicznego pożaru, który wybuchł w katedrze w nocy z 29 na 30 czerwca 1862 r. W jego wyniku spłonęły gontowe dachy nad katedrą i seminarium. Po odbudowie zmieniono kształt dachu budynku z mansardowego na czterospadowy, pokryty blachą żelazną, na wschodniej elewacji pojawiły się proste naczółki nad oknami pierwszej kondygnacji oraz gzymsy międzykondygnacyjne i podokienne, a osmolone mury otynkowano, co pozbawiło je ich pierwotnego, staroświeckiego charakteru. W 1877 r. nadbudowano trzecią kondygnację nad skrzydłami północnym i zachodnim, a w 1959 r. również nad wschodnim. Zmiany te istotnie zaburzyły pierwotne proporcje budynku, a powiększenie otworów okiennych i dodanie nowych wejść doprowadziło do bezpowrotnego zniszczenia pierwotnych podziałów i detali architektonicznych.

Metryczka obiektu

1780–1782 - budowa seminarium
1877 - nadbudowa trzeciej kondygnacji nad skrzydłami północnym (od katedry) i zachodnim (od pałacu biskupiego) 
1959 - nadbudowa trzeciej kondygnacji nad skrzydłem wschodnim (od Rynku Polskiego)