Polski Cmentarz Wojenny, fot. BUDMEX, 2018
Licencja: wszystkie prawa zastrzeżone
Fotografia przedstawiająca Polski Cmentarz Wojenny
Polski Cmentarz Wojenny, fot. BUDMEX, 2018
Licencja: wszystkie prawa zastrzeżone
Fotografia przedstawiająca Polski Cmentarz Wojenny
 Prześlij dodatkowe informacje
Identyfikator: WOJ-000128-W/73628 (KZ-0007)

Polski Cmentarz Wojenny

Identyfikator: WOJ-000128-W/73628 (KZ-0007)

Polski Cmentarz Wojenny

W styczniu/lutym 1942 r. miało miejsce przesunięcie Polskich Sił Zbrojnych w ZSRR (Armii gen. Andersa) z sowieckiej republiki rosyjskiej do republik środkowoazjatyckich. W obwodzie południowokazachstańskim ulokowano jednostki 8 Dywizji Piechoty. Zmarłych tu z wycieńczenia i chorób wojskowych chowano na specjalnie utworzonym cmentarzu wojskowym. 

Cmentarz ten przez dekady władzy sowieckiej był zapomniany. W trakcie wyjazdu rekonesansowego Rady Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa w 1999 r. nie udało się go odszukać. Dopiero ponad 10 lat później do Rady OPWiM dotarły informacje o śladach cmentarza wojennego na północnym skraju miasta, niedaleko linii kolejowej. 

W 2013 r. Rada OPWiM dokonała rekonstrukcji cmentarza - centralnym jego elementem jest obelisk w kształcie słupa milowego z wizerunkiem orła Wojska Polskiego. U jego podstawy leżą dwie płyty z nazwiskami 32 spoczywających tu żołnierzy. Po obu stronach dojścia do pomnika ułożono osiem płyt nagrobnych z reliefem krzyża. Na pomniku widnieje inskrypcja w językach kazachskim i polskim: 

TU SPOCZYWAJĄ / POLACY / ŻOŁNIERZE / ARMII POLSKIEJ / NA WSCHODZIE / GEN. WŁ. ANDERSA / I OSOBY CYWILNE / BYLI JEŃCY / WIĘŹNIOWIE SOWIECKICH ŁAGRÓW / ZMARLI W 1942 ROKU / W DRODZE DO OJCZYZNY / CZEŚĆ ICH PAMIĘCI! //. 

Cmentarz otoczony jest niskim kamiennym murkiem. Przy wejściu na słupkach ogrodzenia umieszczone są dwie tablice informacyjne - w języku polskim i kazachskim. Tekst Polski: 

POLSKI / CMENTARZ WOJENNY / MANKENT / UFUNDOWANY PRZEZ RZECZYPOSPOLITĄ POLSKĄ / STARANIEM RADY / OCHRONY PAMIĘCI / WALK I MĘCZEŃSTWA / KTORA TAKŻE SPRAWUJE / NAD NIM OPIEKĘ //. 

Po likwidacji Rady OPWiM opiekę nad cmentarzem finansuje Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego.

Publikacja:

01.07.2022

Ostatnia aktualizacja:

24.02.2026

Opracowanie:

Regina Piątek (MKiDN)
rozwiń
Polski Cmentarz Wojenny Fotografia przedstawiająca Polski Cmentarz Wojenny Galeria obiektu +1
Polski Cmentarz Wojenny, fot. BUDMEX, 2018
Polski Cmentarz Wojenny Fotografia przedstawiająca Polski Cmentarz Wojenny Galeria obiektu +1
Polski Cmentarz Wojenny, fot. BUDMEX, 2018

Projekty powiązane

1
  • Polski Cmentarz Wojenny
    Katalog cmentarzy wojennych MKiDN Zobacz