Pomnik Mikołaja Kopernika, 1873, przed Świątynią Zgromadzenia Księży Zmartwychwstańców, Rzym (Włochy), fot. Franciszek Mróz, 2026
Licencja: CC BY-SA 4.0, Źródło: Instytut Polonika, Modyfikowane: tak, Warunki licencji
Fotografia przedstawiająca Pomnik Mikołaja Kopernika
Pomnik Mikołaja Kopernika, 1873, przed Świątynią Zgromadzenia Księży Zmartwychwstańców, Rzym (Włochy), fot. Franciszek Mróz, 2026
Licencja: CC BY-SA 4.0, Źródło: Instytut Polonika, Warunki licencji
Fotografia przedstawiająca Pomnik Mikołaja Kopernika
Pomnik Mikołaja Kopernika, 1873, przed Świątynią Zgromadzenia Księży Zmartwychwstańców, Rzym (Włochy), fot. 2023, wszelkie prawa zastrzeżone
Licencja: wszystkie prawa zastrzeżone, Źródło: Instytut Polonika, Warunki licencji
Fotografia przedstawiająca Pomnik Mikołaja Kopernika
Pomnik Mikołaja Kopernika, 1873, przed Świątynią Zgromadzenia Księży Zmartwychwstańców, Rzym (Włochy), fot. 2023, wszelkie prawa zastrzeżone
Licencja: wszystkie prawa zastrzeżone, Źródło: Instytut Polonika, Warunki licencji
Fotografia przedstawiająca Pomnik Mikołaja Kopernika
Pomnik Mikołaja Kopernika, 1873, przed Świątynią Zgromadzenia Księży Zmartwychwstańców, Rzym (Włochy), fot. 2023, wszelkie prawa zastrzeżone
Licencja: wszystkie prawa zastrzeżone, Źródło: Instytut Polonika, Warunki licencji
Fotografia przedstawiająca Pomnik Mikołaja Kopernika
Pomnik Mikołaja Kopernika, 1873, przed Świątynią Zgromadzenia Księży Zmartwychwstańców, Rzym (Włochy), fot. 2023, wszelkie prawa zastrzeżone
Licencja: wszystkie prawa zastrzeżone, Źródło: Instytut Polonika, Warunki licencji
Fotografia przedstawiająca Pomnik Mikołaja Kopernika
Pomnik Mikołaja Kopernika, 1873, przed Świątynią Zgromadzenia Księży Zmartwychwstańców, Rzym (Włochy), fot. 2023, wszelkie prawa zastrzeżone
Licencja: wszystkie prawa zastrzeżone, Źródło: Instytut Polonika, Warunki licencji
Fotografia przedstawiająca Pomnik Mikołaja Kopernika

Pomnik Mikołaja Kopernika

Pomnik Mikołaja Kopernika

Do najwcześniejszych zagranicznych upamiętnień Kopernika należy rzeźba Tomasza Oskara Sosnowskiego (1810-1886) z 1873 roku, ustawiona przed Świątynią Zgromadzenia Księży Zmartwychwstańców w Rzymie. Rzeźba przedstawia Kopernika wspartego o kolumnę oraz leżące na niej księgi i zwoje. Umieszczona jest na niskim cokole. 

Powstała zapewne w związku z czterechsetleciem urodzin astronoma i założeniem wówczas w Rzymie - ze wspólnej polsko-włoskiej inicjatywy - Muzeum Kopernikańskiego, do którego dzieła przekazali m.in. polscy artyści Wiktor Brodzki i Henryk Siemiradzki. Posąg do 1883 roku pozostawał w rzymskiej pracowni Sosnowskiego, następnie został wystawiony na Międzynarodowej Wystawie Sztuk Pięknych w Rzymie, po czym podarowany zmartwychwstańcom. Od zakończenia budowy ich nowego kościoła w 1889 roku znajduje się w obecnym miejscu. Rzeźba wykonana jest z marmuru karraryjskiego. Model gipsowy znajduje się w Papieskim Kolegium Polskim.

Sosnowski już wcześniej kilkakrotnie przedstawiał wybitnych przedstawicieli kultury polskiej, szukając kompromisowego ujęcia między wiarygodnością historycznego kostiumu a konwencją klasycystyczną, dziedziczoną po swoim mistrzu Pietro Teneranim.

Astronom stoi „en faceł, w kontrapoście [...]. Jedynym odstępstwem od lekko antykizowanych pomników Czackiego, Mickiewicza i ks. Skargi, było nałożenie Kopernikowi na ramiona płaszcza podbitego futrem, z dużym kołnierzem z wyłogami. W ten sposób posąg fromborskiego kanonika stał się najmniej klasycznym dziełem artysty, ale równie zimnym, pozbawionym naturalności jak poprzednie (Lechosław Lameński).

Wydaje się, że również twarz uczonego została ujęta w sposób odbiegający od klasycyzującej stylistyki - być może Sosnowski wzorował się tu na rzeźbie późnogotyckiej.

Kościół i Klasztor Zgromadzenia Księży Zmartwychwstańców w Rzymie zgromadził wiele ciekawych, a zapomnianych dzieł malarstwa i rzeźby polskiej XIX i XX wieku. Posąg Kopernika u wejścia w obręb ich kompleksu stał się wizytówką tego zapomnianego muzeum sztuki.

Inskrypcja:

1. SOL STAT / TERRA MOVETVR //.
2. NICOLAVS COPERNICVS POLONVS / NATVS AN MCCCCLXXIII TORVNI CASIMIRO IV POLONIAE REGNANTE OBIIT AN MDXLIII //.

Adres:

Via di S. Sebastianello 11, Rzym, Włochy

Czas powstania:

wykonany w 1873 roku według bozzetta z 1870 roku

Materiały:

marmur

Dodatkowe informacje dotyczące materiału:

rzeźba z marmuru karraryjskiego

Stan zachowania:

dobry, zabrudzenia, przebarwienia

Informacje o stanie zachowania i dotychczasowych renowacjach:

stan zachowania w 2026 roku określono jako dobry. Stwierdzono miejscowe zabrudzenia i delikatne przebarwienia powierzchni kamienia, przy zachowanej pełnej czytelności inskrypcji. Ocena została wykonana na podstawie dokumentacji fotograficznej.

Bibliografia i archiwalia:

  • L. Lameński, Tomasz Oskar Sosnowski 1810-1886, Lublin 1997, s. 127, 248-249
  • W. Zahorski, „Polak we Włoszech”, Rzym 1975, s. 199
  • M.I. Kwiatkowska, „Rzeźbiarze warszawscy XIX wieku”, Warszawa 1995, s. 84

Słowa kluczowe:

Publikacja:

01.09.2023

Ostatnia aktualizacja:

20.09.2026

Opracowanie:

prof. Andrzej Pieńkos
rozwiń
Marmurowa rzeźba głowy Mikołaja Kopernika z detalami twarzy i falującymi włosami. W tle zieleń i kwiaty. Fotografia przedstawiająca Pomnik Mikołaja Kopernika Galeria obiektu +6
Pomnik Mikołaja Kopernika, 1873, przed Świątynią Zgromadzenia Księży Zmartwychwstańców, Rzym (Włochy), fot. Franciszek Mróz, 2026
Marmurowy posąg Mikołaja Kopernika w Rzymie. Stoi w szacie obszytej futrem przy postumencie z księgami i zwojem, trzyma sferę armilarną i wskazuje drugą ręką. Fotografia przedstawiająca Pomnik Mikołaja Kopernika Galeria obiektu +6
Pomnik Mikołaja Kopernika, 1873, przed Świątynią Zgromadzenia Księży Zmartwychwstańców, Rzym (Włochy), fot. Franciszek Mróz, 2026
Marmurowa rzeźba Mikołaja Kopernika w Rzymie, przedstawiająca astronoma w płaszczu z futrzanym kołnierzem. Rzeźba otoczona zielenią. Fotografia przedstawiająca Pomnik Mikołaja Kopernika Galeria obiektu +6
Pomnik Mikołaja Kopernika, 1873, przed Świątynią Zgromadzenia Księży Zmartwychwstańców, Rzym (Włochy), fot. 2023, wszelkie prawa zastrzeżone
Marmurowa rzeźba Mikołaja Kopernika w Rzymie, przedstawiająca go opartego o kolumnę z księgami i zwojami. Rzeźba stoi na niskim cokole, w tle mur i roślinność. Fotografia przedstawiająca Pomnik Mikołaja Kopernika Galeria obiektu +6
Pomnik Mikołaja Kopernika, 1873, przed Świątynią Zgromadzenia Księży Zmartwychwstańców, Rzym (Włochy), fot. 2023, wszelkie prawa zastrzeżone
Tomasz Oskar Sosnowski, "Pomnik Mikołaja Kopernika", 1873, marmur, Rzym (Włochy) Fotografia przedstawiająca Pomnik Mikołaja Kopernika Galeria obiektu +6
Pomnik Mikołaja Kopernika, 1873, przed Świątynią Zgromadzenia Księży Zmartwychwstańców, Rzym (Włochy), fot. 2023, wszelkie prawa zastrzeżone
Pomnik Mikołaja Kopernika w Rzymie, przedstawiający go stojącego w płaszczu podbitym futrem, opartego o kolumnę z księgami i zwojami. Rzeźba stoi na niskim cokole, otoczona zielenią. Fotografia przedstawiająca Pomnik Mikołaja Kopernika Galeria obiektu +6
Pomnik Mikołaja Kopernika, 1873, przed Świątynią Zgromadzenia Księży Zmartwychwstańców, Rzym (Włochy), fot. 2023, wszelkie prawa zastrzeżone
Podstawa pomnika Kopernika w Rzymie, ukazująca dolną część postaci z nogą na cokole. Na cokole leżą książki i zwoje. Napis brzmi 'NICOLAVS COPERNICVS POLONVS'. Fotografia przedstawiająca Pomnik Mikołaja Kopernika Galeria obiektu +6
Pomnik Mikołaja Kopernika, 1873, przed Świątynią Zgromadzenia Księży Zmartwychwstańców, Rzym (Włochy), fot. 2023, wszelkie prawa zastrzeżone

Projekty powiązane

1
  • Marmurowa rzeźba głowy Mikołaja Kopernika z detalami twarzy i falującymi włosami. W tle zieleń i kwiaty.
    Katalog poloników Zobacz