Na terenie Węgier upamiętniono wiele postaci ważnych dla historii Polski. W Győr znajdziemy tablicę poświęconą Janowi III Sobieskiemu, a w Budapeszcie pomnik Józefa Wysockiego (1809-1873), bohatera Wiosny Ludów. Pomnik Męczenników Katynia w Budapeszcie oraz tablica poświęcona Józefowi Piłsudskiemu przypominają o XX-wiecznych zmaganiach Polaków o wolność. Z kolei w Egerze upamiętniono generała Henryka Dembińskiego (1791-1864), uczestnika powstania listopadowego i działacza emigracyjnego.

Nie brakuje również miejsc pamięci poświęconych postaciom mniej znanym, ale zasłużonym, takim jak Maria Czartoryska-Lázár (1895-1983), Grácia Kerényi (1925-1985) czy János Istók (1873-1972). W Budapeszcie można zobaczyć także rzeźby świętych związanych z Polską - Klary i Jadwigi - przypominające o duchowym wymiarze relacji polsko-węgierskich.

Swoje miejsce w przestrzeni publicznej znalazły również współczesne tragedie. Należą do nich pomnik upamiętniający katastrofę polskiego autokaru w 2002 roku w Balatonkeresztúr (Węgry) oraz pomnik Witolda Pileckiego (1901-1948) w Balatonboglárze, upamiętniający nie tylko jego osobę, ale także wspólną polsko-węgierską walkę o wolność.

Ślady polskich uchodźców wojennych (1939-1945)

W czasie II wojny światowej Węgry stały się schronieniem dla tysięcy polskich uchodźców wojennych. Ich obecność upamiętniono w wielu miastach i wsiach. W Győr znajdują się tablica poświęcona polskiemu szpitalowi oraz pomnik żołnierzy z lat 1939-1945, a w Sárvárze - tablica przypominająca o obecności polskich żołnierzy.

W Balatonboglárze, gdzie działały polskie gimnazjum i liceum, znajduje się dziś tablica przypominająca o tych wyjątkowych placówkach. W Budapeszcie, obok polskiej kaplicy w paulińskim Kościele Skalnym, mieszczącym się w jaskini na zboczu Góry Gellérta, w której modlili się Polacy, warto zwrócić uwagę także na tablicę upamiętniającą Sekcję Lekarzy Polskich działającą w czasie wojny.

Dramatyczne wydarzenia również znalazły swoje miejsce w przestrzeni pamięci. W Batyku drewniany kopijnik - rzeźba inspirowana dawnymi słowiańskimi i węgierskimi słupami pamięci - przypomina o Polakach zamordowanych przez węgierskich esesmanów, a w Keszthely płaskorzeźba „Polska Golgota 1940”, autorstwa Jánosa Németha, stała się symbolem cierpienia i pamięci.

Józef Bem - bohater dwóch narodów

Szczególne miejsce w polsko-węgierskiej pamięci zajmuje generał Józef Bem - bohater powstania węgierskiego 1848-1849. Na Węgrzech jego imię noszą ulice, place i szkoły, a jego postać upamiętniają także liczne pomniki. Tablice poświęcone jego pamięci znajdują się w Győr, Keszthely i Sárvárze, a pomnik w Székesfehérvár przypomina o jego wyjątkowej roli w historii Węgier.

Stefan Batory - władca i obrońca

Króla Stefana Batorego, uważanego za jednego z najwybitniejszych władców Polski, upamiętniono na pomniku w Budapeszcie oraz na jednej z fasad węgierskiego parlamentu, gdzie został przedstawiony jako książę Siedmiogrodu. Postać Batorego to ważne ogniwo łączące historię Węgier i Polski.

Ślady pamięci 1956 roku

Powstanie węgierskie 1956 roku spotkało się z ogromnym odzewem społeczeństwa polskiego. W Budapeszcie i Miszkolcu znajdują się tablice i pomniki upamiętniające polską pomoc, między innymi pomnik Romka Strzałkowskiego, najmłodszej ofiary Poznańskiego Czerwca, uznanej przez Węgrów za symbol polskiego braterstwa. Na terenie budapesztańskiej nekropoli Új Köztemető ustawiono pomnik powstania 1956 roku, w którym obecne są także polskie wątki solidarnościowe.

Bitwa pod Mohaczem - polski epizod

W pamięci o bitwie pod Mohaczem (1526), w której zginął król Ludwik II Jagiellończyk, znalazło się także miejsce dla wojsk polskich wspierających Węgrów. Ich obecność upamiętniono w Érd - pomnikiem i tablicą - oraz w samym Mohaczu, gdzie stanął pomnik kapitana Lenarta Gnoińskiego, symbol udziału Polaków w tej historycznej batalii.

Lotnicy i przyjaźń narodów

W Madaras i Ruzsy znajdują się pomniki polskich lotników zestrzelonych w 1944 roku nad Węgrami - tragiczny ślad alianckiej ofensywy powietrznej i ofiarności polskich żołnierzy.

Wreszcie trwałym znakiem braterstwa są pomniki przyjaźni polsko-węgierskiej w Győr - z tablicą poświęconą Lechowi Kaczyńskiemu - i w Egerze, gdzie „schody przyjaźni” stanowią symboliczne zaproszenie do poznania wspólnej drogi obu narodów.

Katalog obiektów

Tablice i inne upamiętnienia na Węgrzech związane z Polską

• Tablica upamiętniająca Jana III Sobieskiego, Győr (Węgry)
• Pomnik upamiętniający katastrofę polskiego autokaru w 2002 roku w Balatonkeresztúr (Węgry)
• Pomnik w hołdzie Witoldowi Pileckiemu, Balatonboglár (Węgry)
• Pomnik węgierskich i polskich górników - ofiar katastrofy w 1986 roku, Pecz (Węgry)
• Tablica upamiętniająca Marię Czartoryską-Lazar, Budapeszt
• Tablica upamiętniająca Jánosa Istóka, Budapeszt
• Pomnik Józefa Wysockiego, Budapeszt
• Pomnik Męczenników Katynia, Budapeszt
• Tablica upamiętniająca Grácię Kerényi, Budapeszt
• Tablica upamiętniająca Józefa Piłsudskiego, Budapeszt
• Rzeźby przedstawiające święte Klarę i Jadwigę, Budapeszt
• Tablica upamiętniająca Henryka Dembińskiego, Eger (Węgry)

Upamiętnienia związane z polskimi uchodźcami wojennymi na Węgrzech 1939-1945

• Tablica na kościele upamiętniająca polskich uchodźców, Püski (Węgry)
• Pomnik upamiętniający polskich żołnierzy 1939-1945, Győr (Węgry)
• Tablica upamiętniająca polski szpital z okresu II wojny światowej, Győr (Węgry)
• Tablica upamiętniająca obecność polskich żołnierzy w latach 1939-1941, Sárvár (Węgry)
• Kopijnik upamiętniający Polaków zamordowanych przez węgierskich esesmanów, Batyk (Węgry)
• „Polska golgota 1940”, Keszthely (Węgry)
• Tablica upamiętniająca obecność polskich uchodźców, Keszthely (Węgry)
• Tablica upamiętniająca polskie gimnazjum istniejące w latach 1939-1944, Balatonboglár (Węgry)
• Polska kaplica w paulińskim Kościele Skalnym w Górze Gellérta, Budapeszt
• Tablica polskich uchodźców (1939-1944), Eger
• Tablica polskich uchodźców, Miszkolc
• Tablica upamiętniająca działalność Sekcji Lekarzy Polskich w czasie II wojny światowej, Budapeszt

Upamiętnienia Józefa Bema na Węgrzech

• Tablica upamiętniająca Józefa Bema, Győr (Węgry)
• Tablica upamiętniająca Józefa Bema, Keszthely (Węgry)
• Tablica upamiętniająca Józefa Bema, Sárvár (Węgry)
• Pomnik Józefa Bema, Székesfehérvár (Węgry)

Pomniki i tablice związane ze Stefanem Batorym

• Pomnik Stefana Batorego, Budapeszt
• Figura Stefana Batorego jako księcia Siedmiogrodu na budynku Parlamentu Węgierskiego, Budapeszt

Miejsca pamięci związane z powstaniem węgierskim 1956 roku

• Tablica upamiętniająca polską pomoc w 1956 roku, Budapeszt
• Pomnik Romka Strzałkowskiego, Miszkolc (Węgry)
• Tablica upamiętniająca Wiesława Kuźnickiego, Budapeszt
• Pomnik 1956 roku na cmentarzu Új Köztemető, Budapeszt

Upamiętnienia związane z bitwą pod Mohaczem

• Pomnik bitwy pod Mohaczem, Mohacz (Węgry)
• Pomnik kapitana Lenarta Gnoińskiego, Mohacz (Węgry)
• Pomnik upamiętniający dołączenie wojsk polskich do armii Ludwika II w 1526 roku, Érd (Węgry)
• Tablica upamiętniająca dołączenie wojsk polskich do armii Ludwika II w 1526 roku, Érd (Węgry)

Miejsca upamiętniające polskich lotników zestrzelonych nad Węgrami

• Pomnik polskich lotników zestrzelonych nad Węgrami w 1944 roku, Madaras (Węgry)
• Pomnik polskich lotników zestrzelonych nad Węgrami w 1944 roku, Ruzsa (Węgry)

Pomniki przyjaźni polsko-węgierskiej

• Pomnik przyjaźni polsko-węgierskiej, Győr (Węgry)
• Tablica upamiętniająca Lecha Kaczyńskiego, Győr (Węgry)
• Schody przyjaźni polsko-węgierskiej, Eger (Węgry)

Upamiętnienia związane z działalnością Komitetu Obywatelskiego do Spraw Opieki nad Polskimi Uchodźcami na Węgrzech oraz działalnością Henryka Sławika i Józsefa Antalla

• Tablica upamiętniająca Józsefa Antalla, Budapeszt
• Tablica upamiętniająca działalność Komitetu Obywatelskiego do Spraw Opieki nad Polskimi Uchodźcami na Węgrzech, Budapeszt
• Tablica upamiętniająca pułkownika Zoltána Baló, Budapeszt
• Tablica polskich uchodźców więzionych przez gestapo, Budapeszt