Płoskirów

Miasto, położone na strategicznym szlaku handlowym, zmieniało właścicieli i często było niszczone przez najazdy tatarskie i kozackie. Zawsze jednak wracało do ładu, w dużej mierze dzięki polskiej szlachcie i osadnikom. W Płoskirowie krzyżowały się wpływy kulturowe i religijne, a nasza obecność odciskała piętno na architekturze, strukturze społecznej i życiu codziennym.

Kościół św. Anny

Murowaną świątynię wzniesiono w 1801 r. z inicjatywy i funduszy Macieja Żurowskiego herbu Leliwa. Zastąpiła ona poprzedni drewniany kościół i przez ponad sto lat stanowiła dumę lokalnej katolickiej wspólnoty. Niestety, w 1936 r., w ramach antyreligijnej i antyhistorycznej polityki ZSRR, obiekt został zburzony.

Podobny los spotkał pałac, neogotycką kaplicę i rokokową bramę, które zdobiły miasto na początku ubiegłego stulecia. Dziś pozostały po nich tylko wspomnienia i archiwalne fotografie.

Dom Ludowy

Jednym z nielicznych materialnych świadectw polskiej obecności jest Dom Ludowy. Obiekt ten, wzniesiony w latach 1927-1931 z inicjatywy i środków polskiej społeczności, miał służyć jako centrum kultury, edukacji i życia towarzyskiego. Akt ten łączył się z pragnieniem pielęgnowania tożsamości narodowej w warunkach zmieniającej się rzeczywistości politycznej.

Po II wojnie światowej budynek przejęły komunistyczne władze, które zmieniły jego funkcje, a polski rodowód został zepchnięty w niepamięć. Mimo to, sama jego fizyczna obecność jest niemym świadkiem tamtych czasów.

Działalność współczesnej Polonii

Prawdziwym, najtrwalszym polskim śladem w Chmielnickim jest społeczność. Mimo dziesięcioleci rusyfikacji i licznych represji, pamięć o korzeniach przetrwała. Współczesne organizacje, takie jak Obwodowy Ośrodek Związku Polaków Ukrainy, aktywnie działają na rzecz podtrzymywania polskiej kultury, języka i tradycji. Organizują lekcje polskiego, spotkania, wydarzenia kulturalne. Przez pewien czas istniał tu klub piłkarski „Polonia Chmielnicki” założony w roku 2011.

Przywiązanie do polskości jest najcenniejszym dziedzictwem dawnego Płoskirowa. To ludzie sprawiają, że nasz narodowy duch wciąż unosi się nad wodami Bohu, wpisując się w ciekawą i skomplikowaną mozaikę współczesnego Chmielnickiego.