Zbroja chłopięca królewicza Władysława, ok. 1605, zbiory Livrustkammaren
Licencja: CC0, Źródło: samlingar.shm.se, Modyfikowane: tak, Warunki licencji
Fotografia przedstawiająca Zbroja chłopięca Władysława IV
Zbroja chłopięca królewicza Władysława, ok. 1605, zbiory Livrustkammaren
Licencja: CC0, Źródło: samlingar.shm.se, Warunki licencji
Fotografia przedstawiająca Zbroja chłopięca Władysława IV
Zbroja chłopięca królewicza Władysława (tył), ok. 1605, zbiory Livrustkammaren
Licencja: CC0, Źródło: samlingar.shm.se, Warunki licencji
Fotografia przedstawiająca Zbroja chłopięca Władysława IV
Zbroja chłopięca królewicza Władysława (hełm), ok. 1605, zbiory Livrustkammaren
Licencja: CC0, Źródło: samlingar.shm.se, Warunki licencji
Fotografia przedstawiająca Zbroja chłopięca Władysława IV

Zbroja chłopięca Władysława IV

Zbroja chłopięca Władysława IV

Zbroje dziecięce nie należą do licznie zachowanych obiektów. Ta przechowywana w sztok-holmskiej Zbrojowni Królewskiej, niewątpliwie łączy w sobie konteksty międzynarodowe - została wykonana w Mediolanie dla polskiego królewicza, a zrabowały ją szwedzkie wojska. Historia rzeczy może być w tym przypadku opowiadana na wiele sposobów.

Wykonana w Mediolanie ok. 1605 r. zbroja należała do królewicza Władysława (1595-1648), syna Zygmunta III Wazy i Anny Habsbużanki. Została wykonana ze stali ze złoconymi zdobieniami. Sądząc po jej rozmiarze i wadze (12 kg) była przeznaczona dla ok. 10-letniego chłopca. W zbiorach i kolekcjach muzealnych na całym świecie zachowało się prawdopodobnie około stu przykładów zbroi dziecięcych, które były wykorzystywane w czasie dworskich ceremonii i wystąpień publicznych.

Obiekt został zrabowany z Warszawy podczas „potopu” szwedzkiego. Już w 1656 r. znajdujemy potwierdzenie jego obecności w zbiorach królewskich, a w 1683 r. w inwentarzu Livrustkammaren (Zbrojowni Królewskiej), dokąd w trafiała broń, wywieziona z Rzeczpospolitej Obojga Narodów. Kolejna wzmianka pochodzi z 1748 r., gdy opisano zbroję całościowo: „Mała zbroja z żelaza, rzeźbiona ze złoconymi bokami na górze; ta sama zbroja składa się z hełmu, naramienników, napierśnika [chroniących klatkę piersiową], naplecznika [chroniącego plecy], nagolenników, rękawic”. Aż do wpisu z lat 40. XIX w. brakuje informacji o poprzednim właścicielu. W 1840 r. błędnie wskazano królewicza Karola (późniejszego króla Karola XI), jako posiadacza obiektu, gdyż zbroję włączono do innych dziecięcych obiektów, które były jego własnością, np. drewniany konik czy akcesoria jeździeckie. Informację tę powtarzano w kolejnych zapisach inwentarza, m.in. w 1850, 1855 czy 1866 r. („Zbroja króla Karola XI, którą nosił jako dziecko, z blachy żelaznej, hartowanej na niebiesko i grawerowanej ze złoceniami w paski. […] Należy zauważyć, że zbroja została obszyta czerwonym aksamitem i dodatkowymi złoceniami, których wykończenie jest jednak niewystarczające i częściowo zniknęło”). 

Co interesujące, wpisanie poszczególnych elementów pod różnymi numerami inwentarza doprowadziło do sytuacji, w której np. w 1821 r. w inwentarzu zbrojowni odnotowano polskie pochodzenie hełmu („Mała zbroja z żelaza, rzeźbiona z pozłacanymi paskami. Ta sama zbroja składa się z hełmu, pierścieniowego kołnierza, naramienników, elementu na klatkę piersiową i plecy, nagolenników na uda i pary rękawic. Pochodzi z Polski”). Obiekt jest jednoczęściowym hełmem (23409_LRK), który posiada w tylnej części uchwyt do pióropusza. Przyłbica, z 12 pionowymi szczelinami/otworami i osłona czoła zostały przymocowane do tego same-go trzonu. Hełm został ozdobiony paskami złota o szerokości około 13 mm z wzorem winoro-śli. Pomiędzy nimi umieszczono trochę szersze, niebieskawe pasy, również z winoroślami na dziurkowanym (?) tle. Dodatkowo znajdują się tam owalne pola z motywami roślinnymi lub nagimi postaciami mężczyzn lub kobiet w różnych pozach. Dopiero późniejsze, XX-wieczne pogłębione badania proweniencyjne pozwoliły na poprawienie błędnych zapisów i uznanie, że cały obiekt pochodzi z Polski i stanowił własność królewicza Władysława. 

Wykorzystywana w historii sztuki historia rzeczy, jako sposób opowiadania dziejów obiektów, ma niewątpliwy potencjał w przypadku łupów wojennych. Pogłębione badania proweniencyjne umożliwiają prześledzenie dziejów obiektów i stworzenie ich swoistych biografii od chwili powstania aż do czasów współczesnych. Są to też istotne metody, uzupełniające metodologię badań historycznych i pozwalające na szczegółowe przebadanie drogi jaką od chwili powstania pokonały przedmioty.

Osoby powiązane:

Czas powstania:

ok. 1605

Bibliografia i archiwalia:

  • Grönhammer Ann, Nestor Sofia, Livrustkammaren: Kunglig historia I slottets källarvalv, Stockholm 2007
  • Dahlberg Anne Marie, Items from the Polish collection of the Royal Armoury, w: Polish-Swedish Relations from 16th to 18th centuries, Warszawa 2001
  • Krigsbyte / War-booty, Stockholm 2007, katalog 3.12

Bibliografia uzupełniająca:

Publikacja:

27.11.2025

Ostatnia aktualizacja:

27.11.2025

Opracowanie:

Katarzyna Wagner
rozwiń
Zbroja chłopięca królewicza Władysława, ok. 1605, zbiory Livrustkammaren, nr inw. 23409_LRK – 23419_LRK Fotografia przedstawiająca Zbroja chłopięca Władysława IV Galeria obiektu +3
Zbroja chłopięca królewicza Władysława, ok. 1605, zbiory Livrustkammaren
Zbroja chłopięca królewicza Władysława, ok. 1605, zbiory Livrustkammaren, nr inw. 23409_LRK – 23419_LRK Fotografia przedstawiająca Zbroja chłopięca Władysława IV Galeria obiektu +3
Zbroja chłopięca królewicza Władysława, ok. 1605, zbiory Livrustkammaren
Zbroja chłopięca królewicza Władysława, ok. 1605, zbiory Livrustkammaren, nr inw. 23409_LRK – 23419_LRK Fotografia przedstawiająca Zbroja chłopięca Władysława IV Galeria obiektu +3
Zbroja chłopięca królewicza Władysława (tył), ok. 1605, zbiory Livrustkammaren
Zbroja chłopięca królewicza Władysława, ok. 1605, zbiory Livrustkammaren, nr inw. 23409_LRK – 23419_LRK Fotografia przedstawiająca Zbroja chłopięca Władysława IV Galeria obiektu +3
Zbroja chłopięca królewicza Władysława (hełm), ok. 1605, zbiory Livrustkammaren

Projekty powiązane

1
  • Zbroja chłopięca królewicza Władysława, ok. 1605, zbiory Livrustkammaren, nr inw. 23409_LRK – 23419_LRK
    Katalog poloników Zobacz