Gayle Hermick, Wandering the immeasurable (Wędrując po niezmierzonej przestrzeni), stal, 2014 (data inauguracji), CERN (przy Globe of Science and Innovation), Meyrin, Szwajcaria, fot. Muszkowska Maria, 2025, wszelkie prawa zastrzeżone
Źródło: Instytut Polonika
Fotografia przedstawiająca Polacy w CERN-ie
Gayle Hermick, Wandering the immeasurable (Wędrując po niezmierzonej przestrzeni), stal, 2014 (data inauguracji), CERN (przy Globe of Science and Innovation), zbliżenie na inskrypcję o Mińkowskim, Meyrin, Szwajcaria, fot. Muszkowska Maria, 2025, wszelkie prawa zastrzeżone
Źródło: Instytut Polonika
Fotografia przedstawiająca Polacy w CERN-ie
Gayle Hermick, Wandering the immeasurable (Wędrując po niezmierzonej przestrzeni), stal, 2014 (data inauguracji), CERN (przy Globe of Science and Innovation), zbliżenie na inskrypcję o Marie Curie, Meyrin, Szwajcaria, fot. Muszkowska Maria, 2025, wszelkie prawa zastrzeżone
Źródło: Instytut Polonika
Fotografia przedstawiająca Polacy w CERN-ie
Widok ogólny na Globus Nauki i Innowacji CERN, po lewej polska flaga, Meyrin, Szwajcaria, fot. Muszkowska Maria, 2025, wszelkie prawa zastrzeżone
Źródło: Instytut Polonika
Fotografia przedstawiająca Polacy w CERN-ie
Route Marie Curie na terenie CERNU, Meyrin, Szwajcaria, fot. Muszkowska Maria, 2025, wszelkie prawa zastrzeżone
Źródło: Instytut Polonika
Fotografia przedstawiająca Polacy w CERN-ie
Route Marie Curie, CERN, Meyrin, Szwajcaria, fot. Muszkowska Maria, 2025, wszelkie prawa zastrzeżone
Źródło: Instytut Polonika
Fotografia przedstawiająca Polacy w CERN-ie
 Prześlij dodatkowe informacje
Identyfikator: POL-002719-P/190752

Polacy w CERN-ie

Identyfikator: POL-002719-P/190752

Polacy w CERN-ie

Spacerując po terenie jednego z największych centrów naukowych na świecie, położonego na granicy Szwajcarii i Francji Europejskiego Ośrodka Badań Jądrowych (CERN), oraz jego okolic natrafić można na kilka form upamiętnienia dokonań wybitnych polskich fizyków. Stanowią one nie tylko wyraz uznania dla ich wkładu w działalność i historię ośrodka, lecz także  znaczenia w historii nauki.

Warianty nazwy:

fr. Organisation Européenne pour la Recherche Nucléaire

Jednostkę naukową CERN utworzono w 1954 r., w dwa lata po podpisaniu ugody przez przedstawicieli jedenastu państw europejskich, do których należały: Belgia, Dania, Francja, Grecja, Holandia, Jugosławia, RFN, Norwegia, Szwajcaria, Szwecja, Włochy. Niedługo potem grupę uzupełniła Wielka Brytania. Zanim Polska oficjalnie przyłączyła się do tego międzynarodowego grona w 1991 r., od 1964 r. pełniła w CERN oficjalnie rolę obserwatora – jako jedyny kraj z bloku wschodniego, a polskie przedsiębiorstwa uczestniczyły w budowie ośrodka, realizując między innymi zbiorniki próżniowe do magnesów nadprzewodzących. Dostarczały też surowców niezbędnych do funkcjonowania instytucji (w tym helu). Swą pozycję zawdzięczała zabiegom profesorów: Mariana Danysza, Jerzego Pniewskiego i Mariana Mięsowicza. 

Obecnie w CERN współtworzy 25 państw. Na miejscu pracuje ponad pół tysiąca Polaków, duży odsetek z nich w ramach stypendiów. Współuczestniczą w realizowaniu najważniejszych projektów ośrodka, w tym: konstrukcji detektorów ALICE , ATLAS czy LHCb (szerzej na temat eksperymentów zob. opisy wykonane przez Urszulę Kaczorowską), umożliwiających pracę Wielkiego Zderzacza Hadronów. Wkład Polaków w działalność prowadzoną w CERN znajduje odzwierciedlenie między innymi na szeregu efemerycznych tablic informacyjnych umieszczonych w przestrzeniach kampusu udostępnianych zwiedzającym i w postaci flagi Polski wśród symboli państw członkowskich przed wejściem do ośrodka.

Spis obiektów upamiętniających Polaków w CERN i okolicach

Gayle Hermick, „Wędrówka po niezmierzonym" („Wandering the Immesurable"), 2014, stal

Na kampusie CERN-u, w pobliżu zabudowań Globu Nauki i Innowacji CERN-u (Globe de la science et de l'innovation du CERN) i Centrum Nauki CERN (CERN Science Gateaway) o funkcji edukacyjnej, mieści się wykonana ze stali nierdzewnej rzeźba „Wędrówka po niezmierzonym" („Wandering the Immesurable") autorstwa kanadyjskiej rzeźbiarki Gayle Hermick z 2014 r. Instalacja w formie rozwijającej się i zwijającej wstęgi, symbolizującej niezmierzoność możliwości, ukazuje kluczowe momenty w historii nauki i techniki na świecie. Wśród 396 osiągnięć naukowych znajdują się inskrypcje odnoszące się do dokonań dwojga Polaków: odkrycia radu i polonu przez Marie Curie oraz geometrycznego ujednolicenia przestrzeni i czasu Hermanna Minkowskiego.

 Zofia Wolska, „Maria Skłodowska-Curie", ok. 1978, brąz 

Na uboczu we foyer budynku recepcji CERN znajduje się socrealistyczne, brązowe popiersie Marie Skłodowskiej-Curie o surowych rysach, na marmurowej podstawie, autorstwa Zofii Wolskiej. Obiekt jest sygnowany „ZW ”. Realizacja stanowi prawdopodobnie jedyny przykład wizerunku kobiety naukowczyni w formie dzieła sztuki na terenie ośrodka. Rzeźba została sprezentowana Dyrektorowi Generalnemu CERN 19 marca 1979 r. przez ówczesnego wiceministra energetyki i energii jądrowej Jana Felickiego w imieniu polskich fizyków w ramach podziękowania za możliwość prowadzenia badań w ośrodku.

Inny egzemplarz odlewu tej rzeźby znajduje się w Muzeum Marii Skłodowskiej-Curie w Warszawie.

Dokumentacja fotograficzna z wydarzenia dostępna na stronie CERN.

Route Marie Curie 

Marie Skłodowska-Curie, jako jedna z zaledwie dwóch kobiet - obok Chien-Shiung Wu - została uhonorowana na terenie ośrodka własną ulicą. Drodze o długości 225 metrów nadano tę nazwę decyzją Rady Stanu z dnia 11 września 2013 r. 

Route Georges Charpak, Saint-Genis-Pouilly

Ważną kartę w dziejach CERN-u zapisał francuski fizyk o korzeniach polsko-żydowskich z Dąbrownicy na Polesiu, Georges, a właściwie Jerzy, Charpak (1924-2010) . Wraz z koordynowanym przez niego zespołem, dokonał w CERN-ie odkryć, między innymi różnych właściwości mionów. Za wynalezienie wieloprzewodowej komory proporcjonalnej (MWPC) Charpak w 1992 r. otrzymał Nagrodę Nobla. W niewielkiej miejscowości Saint-Genis-Pouilly nieopodal CERN-u  znajduje się droga zmierzającą do ośrodka, nazwana jego imieniem.

Czas powstania:

1954

Publikacja:

24.06.2025

Ostatnia aktualizacja:

20.03.2026

Opracowanie:

Muszkowska Maria
rozwiń
Stainless steel sculpture 'Wandering the Immeasurable' at CERN, featuring a twisting ribbon with inscriptions of scientific discoveries, including names of Marie Curie and Hermann Minkowski. Surrounded by trees and grass. Fotografia przedstawiająca Polacy w CERN-ie Galeria obiektu +5
Gayle Hermick, Wandering the immeasurable (Wędrując po niezmierzonej przestrzeni), stal, 2014 (data inauguracji), CERN (przy Globe of Science and Innovation), Meyrin, Szwajcaria, fot. Muszkowska Maria, 2025, wszelkie prawa zastrzeżone
Zbliżenie na inskrypcje na rzeźbie ze stali nierdzewnej w CERN, zawierające nazwiska i wkłady naukowe, w tym Einsteina i Minkowskiego. Tekst w kilku językach. Fotografia przedstawiająca Polacy w CERN-ie Galeria obiektu +5
Gayle Hermick, Wandering the immeasurable (Wędrując po niezmierzonej przestrzeni), stal, 2014 (data inauguracji), CERN (przy Globe of Science and Innovation), zbliżenie na inskrypcję o Mińkowskim, Meyrin, Szwajcaria, fot. Muszkowska Maria, 2025, wszelkie prawa zastrzeżone
Zbliżenie na inskrypcje na rzeźbie ze stali nierdzewnej w CERN, zawierające nazwiska i odkrycia naukowców, w tym P&M Curie za separację radu i polonu. Fotografia przedstawiająca Polacy w CERN-ie Galeria obiektu +5
Gayle Hermick, Wandering the immeasurable (Wędrując po niezmierzonej przestrzeni), stal, 2014 (data inauguracji), CERN (przy Globe of Science and Innovation), zbliżenie na inskrypcję o Marie Curie, Meyrin, Szwajcaria, fot. Muszkowska Maria, 2025, wszelkie prawa zastrzeżone
Globus Nauki i Innowacji w CERN z wieloma flagami narodowymi, w tym Polski, na tle bezchmurnego nieba. Fotografia przedstawiająca Polacy w CERN-ie Galeria obiektu +5
Widok ogólny na Globus Nauki i Innowacji CERN, po lewej polska flaga, Meyrin, Szwajcaria, fot. Muszkowska Maria, 2025, wszelkie prawa zastrzeżone
Znak uliczny Route Marie Curie przed nowoczesnym budynkiem w CERN, otoczony zielenią i drzewami. Fotografia przedstawiająca Polacy w CERN-ie Galeria obiektu +5
Route Marie Curie na terenie CERNU, Meyrin, Szwajcaria, fot. Muszkowska Maria, 2025, wszelkie prawa zastrzeżone
Znak drogowy Route Marie Curie w pobliżu CERN, otoczony drzewami i zaparkowanymi samochodami. W tle widoczne są linie energetyczne i słup pod czystym niebem. Fotografia przedstawiająca Polacy w CERN-ie Galeria obiektu +5
Route Marie Curie, CERN, Meyrin, Szwajcaria, fot. Muszkowska Maria, 2025, wszelkie prawa zastrzeżone

Projekty powiązane

1
  • Stainless steel sculpture 'Wandering the Immeasurable' at CERN, featuring a twisting ribbon with inscriptions of scientific discoveries, including names of Marie Curie and Hermann Minkowski. Surrounded by trees and grass.
    Katalog poloników Zobacz