Itaiopolis, widok na ratusz, fot. Google
Licencja: domena publiczna, Źródło: Google Maps, Warunki licencji
Fotografia przedstawiająca Styl zakopiański w Brazylii
 Prześlij dodatkowe informacje
Identyfikator: POL-002891-P/194908

Styl zakopiański w Brazylii

Identyfikator: POL-002891-P/194908

Styl zakopiański w Brazylii

Styl zakopiański, ukształtowany na przełomie XIX i XX wieku przez Stanisława Witkiewicza, był pierwotnie nurtem architektury drewnianej Podhala, a następnie przenikał do budownictwa murowanego i sztuki użytkowej. Jego cechą są konstrukcje i detale ciesielskie inspirowane podhalańskim rzemiosłem, rozbudowane okapy, balkonowe galerie i ornamentalne snycerki. 

W Brazylii ślady tej stylistyki pojawiły się przede wszystkim w regionach silnej kolonizacji polskiej na południu kraju. W dyskursie polskim odnotowano nawet ideę "zabudowania w stylu zakopiańskim" stanu Paraná, gdzie w okresie gorączki złota osiedliła się liczna diaspora. Rzeczony Witkiewicz miał nawet otrzymywać listy od brazylijskiej Polonii z prośbą o przesłanie projektów nie tylko domów, ale i mebli czy rzeczy codziennego użytku, które miały przypominać rodakom w Brazylii dawną ojczyznę. A już szczególnie krajobraz Podhala. Zakopiańszczyzna funkcjonowała więc jako rozpoznawalny symbol "polskości", możliwy do odtworzenia poza Europą. 


Najlepiej udokumentowanym przykładem zastosowania wzorców zakopiańskich w obiekcie publicznym jest ratusz w Itaiópolis (Santa Catarina), wzniesiony w 1988 roku "no estilo Zakopane", co potwierdza miejski portal turystyczny oraz hasło encyklopedyczne o mieście. Budynek zastąpił wcześniejszą siedzibę władz i znajduje się przy Avenida Getúlio Vargas; lokalne materiały źródłowe podkreślają związek jego formy z tradycją góralską.



Równolegle motywy zakopiańskie są wykorzystywane w rekonstrukcjach i ekspozycjach muzealnych związanych z dziedzictwem imigrantów. W Nova Prata (Rio Grande do Sul) funkcjonuje "Casa Polonesa" opisywana jako "replika zgodnie z normami budowlanymi regionu zakopiańskiego", wzniesiona z drzewa z charakterystycznym gankiem i werandą; obiekt figuruje jako atrakcja turystyczna. 


W lokalnych mediach pojawiają się informacje o działaniach na rzecz zachowania domów tym stylu w innych miejscowościach południowej Brazylii, choćby w Bento Gonçalves. Kontekst osadniczy, zwłaszcza w stanach Paraná, Santa Catarina i Rio Grande do Sul, sprzyjał utrwaleniu form wywiedzionych z budownictwa polskiego oraz ich adaptacjom do lokalnych uwarunkowań klimatycznych i materiałowych. 


W praktyce skutkuje to obiektami łączącymi regionalne rozwiązania konstrukcyjne z rozpoznawalnymi elementami stylistycznymi, takimi jak profilowane okapy czy strzeliste dachy. Choć "styl zakopiański Brazylii" nie jest formalnie odrębną szkołą, stanowi użyteczną etykietę dla opisania wybranych realizacji i rekonstrukcji na południu kraju, w których imigranckie wzorce z Podhala zostały przetworzone i włączone do lokalnego dziedzictwa.

 

Czas powstania:

1900-1999

Publikacja:

10.11.2025

Ostatnia aktualizacja:

15.02.2026

Opracowanie:

Tomasz Sowa
rozwiń
Itaiopolis, widok na ratusz
Itaiopolis, widok na ratusz, fot. Google

Projekty powiązane

1
  • Itaiopolis, widok na ratusz
    Katalog poloników Zobacz