Kompozycja jest symetryczna i hierarchiczna. Najważniejszą oś wyznacza centralna postać Polonii, umieszczona w środkowym pionowym pasie. Polonia została ukazana jako młoda kobieta o monumentalnej, klasycyzująco uproszczonej sylwetce. Jej głowa i tułów zajmują środkową część kompozycji. W dłoniach trzyma miecz oraz snop zboża. Miecz odsyła do obrony niepodległości, a snop zboża do pracy, żyzności i gospodarczej podstawy państwa. Postać jest otoczona rozbudowanym układem pól barwnych, w których pojawiają się motywy krajobrazowe, architektoniczne i symboliczne.

W górnej części, ponad Polonią, umieszczony został wizerunek Matki Boskiej Ostrobramskiej w medalionowej oprawie.  Po bokach centralnej postaci znajdują się pionowe pasy z herbami miast i regionów oraz kwatery figuralne. Kwatery boczne przedstawiają sceny pracy: rolnictwo, przemysł, rzemiosło, budownictwo i inne dziedziny aktywności społecznej. Postacie są niewielkie, uproszczone, wpisane w układ dekoracyjnych pól. 

Dolna partia kompozycji ma charakter bardziej historyczno-militarny. Pośrodku znajduje się Orzeł Biały w koronie, ujęty frontalnie, o rozpostartych skrzydłach. Po bokach widoczne są sceny wojskowe i zbiorowe, prawdopodobnie odwołujące się do walk o niepodległość i obrony państwa. Dolny pas zawiera także abstrakcyjno-dekoracyjne układy barwne, przypominające ornament, wstęgi lub stylizowane formy architektoniczne.Kolorystyka jest intensywna i kontrastowa. Dominują błękity, zielenie, czerwienie, żółcie i biele. Ołowiane podziały tworzą silną, graficzną strukturę. 

Witraż jest alegorią Polski odrodzonej po 1918 roku. Jego program ikonograficzny łączy trzy porządki: polityczny, społeczno-gospodarczy i religijno-pamięciowy. Centralna Polonia symbolizuje państwo odzyskane po okresie zaborów, aktywne, zdolne do obrony i pracy. Nie jest to Polonia cierpiąca lub opłakująca klęskę, lecz Polonia zwycięska, frontalna i monumentalna.

Miecz i snop zboża są kluczowymi atrybutami. Pierwszy oznacza gotowość obrony, drugi odnosi się do płodności ziemi, pracy rolniczej i samowystarczalności. W tej parze skupia się ideologia II Rzeczypospolitej jako państwa młodego, ale sprawczego: broniącego się i pracującego.

Herby oraz nazwy miast i regionów tworzą symboliczną mapę państwa. Witraż nie przedstawia Polski jako jednego pejzażu, lecz jako całość złożoną z regionów, miast, tradycji i funkcji. Szczególne znaczenie ma obecność Wilna i Lwowa, czytelna w kontekście międzywojennej geografii politycznej i pamięci II Rzeczypospolitej.

Matka Boska Ostrobramska w górnej partii wprowadza wymiar sakralny i kresowy. Nie zmienia to świeckiego charakteru całego dzieła, ale nadaje programowi ideowemu zakorzenienie w religijno-narodowej symbolice. 

Witraż jest jednym z najbardziej wyrazistych przykładów polskiego art déco. Jego język formalny opiera się na geometryzacji, syntezie formy, czytelności programu i intensywnej kolorystyce. 

Kolor pełni funkcję symboliczną i konstrukcyjną. Błękity i zielenie budują przestrzeń, czerwienie i żółcie akcentują energię, pracę i dramat historyczny, biel organizuje znaki najwyższej rangi: postać Polonii, Orła Białego, Matkę Boską Ostrobramską. Czarne linie ołowiu wzmacniają graficzny charakter kompozycji, bliski doświadczeniu grafiki artystycznej Jurgielewicza.

Istotne jest powiązanie z warsztatem Żeleńskich. Projekt Jurgielewicza ma charakter płaszczyznowy i graficzny, ale jego efekt zależy od jakości szkła, przejrzystości barw, precyzji cięcia i techniki malowania. Witraż łączy więc modernistyczny projekt z wysokim poziomem krakowskiego rzemiosła artystycznego.

Witraż powstał dla Pawilonu Polskiego na Wystawie Światowej w Nowym Jorku w 1939 r. Pawilon miał prezentować II Rzeczpospolitą jako państwo nowoczesne, historycznie zakorzenione i kulturowo dojrzałe. „Symbol Polski Odrodzonej” zajmował centralne miejsce w Sali Honorowej, w części ekspozycji poświęconej przeszłości i przyszłości Polski.

Jego losy zostały naznaczone wybuchem II wojny światowej. Po zakończeniu wystawy witraż nie mógł wrócić do kraju. Został wystawiony na aukcję w Nowym Jorku, nie został sprzedany, a następnie trafił do Muzeum Polskiego w Ameryce w Chicago. Tam został ponownie złożony i stał się jednym z głównych znaków wizualnych instytucji.

Mieczysław Jurgielewicz był artystą związanym z grafiką, malarstwem i projektowaniem witraży. Studiował m.in. w Wilnie i Warszawie, był związany z kręgiem grafiki warszawskiej i Stowarzyszeniem Grafików „Ryt”. Jego skłonność do stylizacji, płaszczyznowości i dekoracyjnej organizacji obrazu wyraźnie widoczna jest w witrażu chicagowskim.