„Sokół” był jedną z ważniejszych organizacji polskich w Galicji w okresie autonomii galicyjskiej, a jego pierwowzór stanowił czeski ruch sokoli. Zajmował się krzewieniem kultury fizycznej i wychowaniem patriotycznym. Pierwsze gniazdo Macierz - Lwów powstało w 1867 roku, które jak podkreślano, było kolebką sokolstwa polskiego. Kolejne gniazda pojawiły się znacznie później, najpierw w Stanisławowie (16 VIII 1884), a później w Tarnowie (30 XI 1884), następnie w Przemyślu (10 I 1885) i Inowrocławiu (19 I 1885). W jednej z jednodniówek podawano, że w 1892 roku, który przypadł na 25. rocznicę założenia Polskiego Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół”, istniało ponad 40 gniazd, z czego około 30 na terenie zaboru austriackiego. Przed wybuchem I wojny światowej ogólna liczba placówek w Galicji, jak podaje Jan Snopko, wynosiła 261, a duża część z nich znajdowała się w jej wschodniej części (obecnie tereny Ukrainy).

W pierwszych latach działalności gniazd zmagano się z brakiem odpowiednich pomieszczeń, niezbędnych do wykonywania ćwiczeń i organizacji widowisk słowno-muzycznych (przedstawienia amatorskie, wieczorki, koncerty). Na ten cel wynajmowano sale, znajdujące się zazwyczaj w budynkach szkolnych. W Stanisławowie, burmistrz dr Ignacy Kamiński, udzielił zezwolenia na „używanie sali gimnastycznej w szkole realnej w porozumieniu z dyrekcją tejże szkoły i na bezpłatne oświetlenie gazem podczas ćwiczeń”. Zdarzało się, jak w przypadku „Sokoła” rohatyńskiego, że „pierwsze ćwiczenia gimnastyczne [z] braku odpowiedniego miejsca odbywały się w ogrodzie”. 

Nie trudno się domyśleć, że pierwszy dom sokoli powstał we Lwowie. Trzeba było kilka lat starań, aby w sposób trwały towarzystwo mogło zaznaczyć swoją obecność. W 1884 roku, przy zbiegu ulic Zimorowicza (obecnie Dudajewa) i Sokoła (obecnie Kowżuna), wzniesiono jednopiętrowy budynek według projektu Władysława Halickiego (1850-po 1939), z salą gimnastyczną o powierzchni ponad 370 m2, co stanowiło około połowy jego zabudowy. Mimo że obiekt ten zachował się po dziś dzień, mało osób wie o jego istnieniu. O dawnym znaczeniu budynku przypomina słabo widoczna łacińska dewiza „Mens sana in corpore sano”, czyli „W zdrowym ciele zdrowy duch”, która stała się rozpoznawalnym hasłem Polskiego Towarzystwa Gimnastycznego. 

Za przykładem lwowskiego „Sokoła” poszły młodsze gniazda. Wzniesione gmachy były podobnie, jak we Lwowie, często dziełem cenionych architektów. Dla przykładu sokolnię w Stryju zaprojektował Wacław Krzyżanowski (1881-1954), a w Stanisławowie - Karol Zaremba (1846-1897), w Kołomyi - Dionizy Krzyczkowski (1861-1943). Budynki wznoszono w reprezentacyjnych lokalizacjach, blisko głównych ulic i placów, nierzadko pośród zieleni miejskiej. W niewielkiej odległości od nich powstawały niekiedy pomniki, chociażby w Samborze - pomnik Tadeusza Kościuszki, czy w Borszczowie - pomnik Adama Mickiewicza. 

Najtrudniejszą rzeczą w całym przedsięwzięciu było zebranie środków. W związku z czym realizacja projektu architekta mogła się przedłużyć. Działkę pod budowę otrzymywano na ogół od lokalnych władz. Pieniądze na jej realizację czerpano z różnych źródeł, a były nimi, między innymi dary ze składek, w tym duże znaczenie miały wpłaty od galicyjskich ziemian i lokalnych przedsiębiorców, dochody z koncertów, subwencje rady miejskiej i Kasy Oszczędności oraz zaciągnięte pożyczki. „Z okazji powstających gmachów odbywały się różne imprezy: jak poświęcenie kamienia węgielnego sokolni, sztandaru, połączone ze zlotami i licznymi zjazdami w różnych miejscowościach” - pisał Adam Domaradzki, naczelnik VI Okręgu „Sokoła” w Tarnopolu. 

W zależności od okresu i wizji twórcy domy Polskiego Towarzystwa Gimnastycznego budowane były w różnych stylach architektonicznych. Przykładem stylu secesyjnego na terenie Galicji Wschodniej jest budynek w Stryju z bogatą ornamentyką i charakterystycznymi łukowatymi oknami. W Stanisławowie powstał historyzujący budynek z dużą neogotycką wieżą. W Trembowli - jednym z najstarszych miast na Podolu - wzniesiono sokolnię w stylu neoklasycystycznym. 

Charakterystycznym elementem powstałej architektury była kamienna figura sokoła, umieszczona na zwieńczeniu gmachu. Na szczycie znajdował się napis informujący o siedzibie towarzystwa. Część wzniesionych sokolni posiadała widoczną z daleka wieżę. 

Przykładowy plan budynku w Tarnopolu przedstawiał się następująco: „sala gimnastyczna 22 m długa, 12 szeroka, 7,5 wysoka o 7 oknach od wschodu i o 4 wejściach. Obok sali stała scena, 10 m długa, a 5 m głęboka”, wraz z loggią. Dodatkowo na terenie gmachu były jeszcze inne pomieszczenia, takie jak szatnia i kancelaria. Na dziedzińcu znajdowało się boisko przeznaczone na ćwiczenia. 

Lata 1914-1919, to jest I wojna światowa i wojna polsko-ukraińska, przyniosły duże straty materialne. We wspomnieniach i opracowaniach przygotowanych z okazji rocznic poszczególnych gniazd, pisano o rozgrabieniu inwentarza i niszczeniu wyposażenia do ćwiczeń. „Nadto - jak to było w przypadku Kołomyi - na rozkaz pułkownika Sechina pod grozą zdemolowania sokolni, zabrano nasz drogocenny sztandar, który jako trofeum wojenne z triumfem wywieziono do Kijowa”. W niektórych miastach okupacyjne władze rosyjskie zaadaptowały sokolnie na cerkiew prawosławną. Tak było między innymi w Tarnopolu i Rohatynie. Znaleźć można również zapisy dotyczące zniszczenia sokoła na szczycie jednego z gmachów przez Ukraińców, którzy ostrzelali figurę. 

Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości towarzystwo gimnastyczne zajęło się odnowieniem posiadanych siedzib. Niekiedy, zniszczenia były tak duże, że druhowie potrzebowali kilku lat na odbudowę. Trudne położenie wielu sokolni w dopiero co odrodzonej Polsce nie wykluczało możliwości ich rozwoju w przyszłości. Warto podkreślić, że niektóre gniazda, jak w Stanisławowie czy Rohatynie, powiększyły swoją bazę materialną, rozbudowując je o nowe budynki. 

Domy sokole, wzniesione niegdyś na terenie byłej Galicji Wschodniej, a obecnie znajdujące się na Ukrainie, wciąż należą do okazałych budynków, choć część z nich wymaga renowacji. Mieszczą się w nich siedziby, między innymi Obwodowej Biblioteki dla Dzieci (Iwano-Frankiwsk, dawny Stanisławów), Miejskiego Domu Kultury (Stryj) i Filharmonii im. Ołeksandra Kozarenki (Kołomyja). Warto przy tym porównać, jak gmachy te prezentowały się na starych zdjęciach i pocztówkach, które ukazują ich pierwotny wygląd. Sięgając do zasobów bibliotek i archiwów można również dostrzec, że część wzniesionych budynków „Sokoła” się nie zachowała (przykład Sambora i Brzeżan).